VR
Rotation Speed
Türkçe: Rotasyon hızı
VR, kalkış koşusunda pilotun burnu kaldırmaya (rotasyon) başladığı hızdır.
VR nedir?
Büyük uçaklarda VR, performans hesabından gelir ve V1'den küçük olamaz; rotasyon, V2'ye (güvenli kalkış hızı) 35 ft yükseklikte ulaşılacak şekilde yapılır. Hafif uçaklarda POH, belirli bir flap ve ağırlık için VR (veya "liftoff speed") verir.
Çok erken rotasyon uçağı arka hücum açısında sürüklenmeye ve kuyruk sürtmeye; çok geç rotasyon ise uzun kalkış mesafesine yol açar.
Kalkış V-hızları: VR nerede durur?
| Hız | Açılımı | Kalkış performansındaki rolü | Kural |
|---|---|---|---|
| VMCG | Minimum Control Speed on the Ground Yerdeki minimum kontrol hızı | Kalkış rulosunda kritik motor durursa yalnız aerodinamik kontrollerle (burun tekeri kullanılmadan) pist merkez hattında kalınabilecek en düşük hız. | VEF ≥ VMCG · V1 ≥ VMCG |
| VEF | Engine Failure Speed Motor arıza hızı | Hesaplarda kritik motorun arızalandığı varsayılan hız; pilotun fark edip tepki vermesi için V1'den yaklaşık 1 saniye önce kabul edilir. | VMCG ≤ VEF < V1 |
| V1 | Decision Speed Karar hızı | Kalkıştan vazgeçmenin (RTO) başlatılabileceği en yüksek hız; V1'den sonra bir arıza olursa kalkışa devam edilir. | VEF < V1 ≤ VR · V1 ≤ VMBE |
| VR | Rotation Speed Rotasyon hızı | Pilotun burnu kaldırmaya (rotasyon) başladığı hız; tek motorla da 35 ft'te V2'ye ulaşılacak şekilde seçilir. | VR ≥ V1 · VR ≥ 1,05 × VMCA |
| VMU | Minimum Unstick Speed Minimum yerden kesilme hızı | Uçağın güvenle yerden kesilip tırmanışa geçebildiği en düşük hız (kuyruk sürtme sınırında belirlenir). | VLOF ≥ 1,10 × VMU (tüm motorlar) · ≥ 1,05 × VMU (tek motor) |
| VLOF | Lift-off Speed Yerden kesilme hızı | Ana tekerleklerin pistten ayrıldığı hız. | VLOF ≥ VMU payları |
| V2 | Takeoff Safety Speed Güvenli kalkış hızı | Tek motor arızalıyken pistten 35 ft yükseklikte ulaşılması ve ilk tırmanışta korunması gereken hız. | V2 ≥ 1,10 × VMCA · V2 ≥ 1,13 × VSR |
| VMCA | Minimum Control Speed in the Air Havadaki minimum kontrol hızı | Havada kritik motor durduğunda en fazla 5° yatışla yön kontrolünün korunabildiği en düşük hız. | VR ≥ 1,05 × VMCA · V2 ≥ 1,10 × VMCA |
Jet uçaklarında V1 ile VR ilişkisi hangisidir?
VR, V1'den küçük olamaz.
PPL sınavında bu konu nasıl sorulur? 3 soru
Sorular sınavdaki gibi İngilizcedir. Cevabını düşün, sonra aç.
1. During take-off, your aircraft reaches the rotation speed VR. Which statement correctly describes what VR is?
- VR is the speed at which rotation should be initiated.
- VR is the lowest speed for directional control in case of engine failure.
- In case of engine failure below VR the take-off should be aborted.
- VR is the lowest climb speed after engine failure.
Cevabı göster
Doğru cevap: VR is the speed at which rotation should be initiated.
VR (rotation speed) is the speed at which the pilot begins to rotate the aircraft nose-up to lift off. It is a planned action point during the take-off run.
2. You are preparing a take-off performance calculation. The aircraft mass is higher than planned. How will this affect the rotate speed VR and the take-off safety speed V2?
- It will increase VR but decrease V2
- It will decrease both speeds
- It will increase both speeds
- It will decrease VR but increase V2
Cevabı göster
Doğru cevap: It will increase both speeds
Higher aircraft mass requires higher airspeed to generate enough lift for rotation and to maintain the required climb gradient. Both VR and V2 increase with mass.
3. Which of the following correctly shows the relationship between take-off speeds V1, VR, and V2?
- V1≤VR
- V2 < VR
- V2≤V1
- VR ≤ V1 ≤ V2
Cevabı göster
Doğru cevap: V1≤VR
V1 (decision speed) must not exceed VR (rotation speed), and V2 (take-off safety speed) must be at least equal to VR. The correct order is V1 ≤ VR ≤ V2.
Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma
- FAA — Pilot's Handbook of Aeronautical Knowledge (FAA-H-8083-25C)
- FAA — Airplane Flying Handbook (FAA-H-8083-3C)
- EASA Easy Access Rules for Air Operations (Part-NCO, Part-CAT)
- SHGM — Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (mevzuat ve duyurular)
Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.
Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]