VLOF
Liftoff Speed
Türkçe: Kalkış Hızı
VLOF, uçağın tekerleğinin pistten ayrılıp havaya yükselmeye başladığı andaki hava hızıdır. Kalkış performans hesaplamalarında kritik bir referans noktasıdır.
VLOF nedir?
VLOF (Liftoff Speed), uçağın kalkış sırasında tekerleğinin pistten tamamen ayrılıp havalanmaya başladığı andaki hava hızıdır. Bu hız, uçağın tasarımı, ağırlığı, ağırlık merkezi konumu, pist yüzey durumu, hava yoğunluğu ve rüzgâr koşullarına bağlı olarak değişir.
VLOF, kalkış performans hesaplamalarında temel bir parametredir. Pilot, kalkış mesafesi, engel geçme yüksekliği ve tırmanış performansını belirlemek için VLOF değerini bilmelidir. Uçak Uçuşa Uygunluk Kılavuzu (AFM) veya Uçak İşletme Kılavuzu (POH) içinde, belirli ağırlık, ağırlık merkezi ve hava koşulları için VLOF değerleri tablolar halinde sunulur.
Kalkış sırasında, pilot VR (Rotation Speed) hızında burun kaldırma hareketi başlatır ve uçak VLOF hızına ulaştığında doğal olarak havaya yükselir. VLOF'tan sonra uçak V2 (Güvenli Kalkış Hızı) hızına ulaşıncaya kadar tırmanışını sürdürür. Performans hesaplamalarında VLOF, kalkış mesafesi ve engel geçme yüksekliğinin belirlenmesinde kullanılır.
Örnek
Karıştırılanlar
| Hız | Tanım | Kalkış Sırasındaki Rol |
|---|---|---|
| VR (Rotation Speed) | Burun kaldırma başlangıç hızı | Pilot burun kaldırma hareketini başlatır |
| VLOF (Liftoff Speed) | Tekerleğin pistten ayrıldığı hız | Uçak doğal olarak havaya yükselir |
| V2 (Güvenli Kalkış Hızı) | Tırmanış sırasında hedef hız | Engel geçme ve tırmanış performansı sağlanır |
Kalkış V-hızları: VLOF nerede durur?
| Hız | Açılımı | Kalkış performansındaki rolü | Kural |
|---|---|---|---|
| VMCG | Minimum Control Speed on the Ground Yerdeki minimum kontrol hızı | Kalkış rulosunda kritik motor durursa yalnız aerodinamik kontrollerle (burun tekeri kullanılmadan) pist merkez hattında kalınabilecek en düşük hız. | VEF ≥ VMCG · V1 ≥ VMCG |
| VEF | Engine Failure Speed Motor arıza hızı | Hesaplarda kritik motorun arızalandığı varsayılan hız; pilotun fark edip tepki vermesi için V1'den yaklaşık 1 saniye önce kabul edilir. | VMCG ≤ VEF < V1 |
| V1 | Decision Speed Karar hızı | Kalkıştan vazgeçmenin (RTO) başlatılabileceği en yüksek hız; V1'den sonra bir arıza olursa kalkışa devam edilir. | VEF < V1 ≤ VR · V1 ≤ VMBE |
| VR | Rotation Speed Rotasyon hızı | Pilotun burnu kaldırmaya (rotasyon) başladığı hız; tek motorla da 35 ft'te V2'ye ulaşılacak şekilde seçilir. | VR ≥ V1 · VR ≥ 1,05 × VMCA |
| VMU | Minimum Unstick Speed Minimum yerden kesilme hızı | Uçağın güvenle yerden kesilip tırmanışa geçebildiği en düşük hız (kuyruk sürtme sınırında belirlenir). | VLOF ≥ 1,10 × VMU (tüm motorlar) · ≥ 1,05 × VMU (tek motor) |
| VLOF | Lift-off Speed Yerden kesilme hızı | Ana tekerleklerin pistten ayrıldığı hız. | VLOF ≥ VMU payları |
| V2 | Takeoff Safety Speed Güvenli kalkış hızı | Tek motor arızalıyken pistten 35 ft yükseklikte ulaşılması ve ilk tırmanışta korunması gereken hız. | V2 ≥ 1,10 × VMCA · V2 ≥ 1,13 × VSR |
| VMCA | Minimum Control Speed in the Air Havadaki minimum kontrol hızı | Havada kritik motor durduğunda en fazla 5° yatışla yön kontrolünün korunabildiği en düşük hız. | VR ≥ 1,05 × VMCA · V2 ≥ 1,10 × VMCA |
Bir uçağın kalkış sırasında VR hızında burun kaldırma yapılır. VLOF hızı VR'den farklı olmasının nedeni nedir?
VR (Rotation Speed) pilot tarafından burun kaldırma hareketinin başlatıldığı hızdır. VLOF (Liftoff Speed) ise uçağın tekerleğinin pistten tamamen ayrılıp havaya yükselmeye başladığı hızdır. Burun kaldırma ile havalanma arasında bir zaman ve hız farkı vardır; bu nedenle VLOF her zaman VR'den daha yüksektir.
VLOF hakkında sık sorulan sorular
VLOF ile VR arasındaki fark nedir?
VR (Rotation Speed) hızında pilot burun kaldırma hareketini başlatır; VLOF ise uçağın tekerleğinin pistten tamamen ayrılıp havalandığı andaki hızdır. VLOF, uçağın burun kaldırmasından sonra doğal olarak havaya yükseldiği hızdır.
VLOF değeri nereden bulunur?
VLOF değerleri, Uçak Uçuşa Uygunluk Kılavuzu (AFM) veya Uçak İşletme Kılavuzu (POH) içinde belirli ağırlık, ağırlık merkezi ve hava koşulları için tablolar halinde sunulur.
Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma
- FAA — Pilot's Handbook of Aeronautical Knowledge (FAA-H-8083-25C)
- SHGM — Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (mevzuat ve duyurular)
- FAA — Airplane Flying Handbook (FAA-H-8083-3C)
- ICAO Doc 8168 — PANS-OPS
Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.
Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]