VMCG
Minimum Control Speed on Ground
Türkçe: Yerde Minimum Kontrol Hızı
VMCG, tek motorlu uçaklarda yerde (kalkış sırasında) motor arızası durumunda uçağın kontrol edilebilir kalması için gereken minimum hava hızıdır.
VMCG nedir?
VMCG, çok motorlu uçaklarda kalkış sırasında bir motorun arızalanması halinde, uçağın yerde (tekerlek üzerinde) kontrol edilebilir kalması için gerekli minimum hava hızıdır. Bu hızın altında, arızalanan motorun itme kaybı nedeniyle uçak yönlendiremez hale gelir ve pist dışına çıkma riski oluşur.
VMCG, uçak türüne, ağırlığına, pist koşullarına ve konfigürasyonuna (flap, trim) göre değişir. Uçak Uçuş El Kitabı (AFM) veya Hızlı Referans El Kitabı (QRH) içinde tanımlanmıştır. Pilot, kalkış sırasında VMCG'ye ulaşmadan önce bir motor arızası yaşarsa, kalkışı durdurmalı ve güvenli bir şekilde durmayı sağlamalıdır. VMCG'ye ulaşıldıktan sonra ise uçak hava hızını artırarak VR (kalkış hızı) ve ardından V2 (güvenli kalkış hızı) hızlarına ulaşabilir.
Kalkış performans hesaplamalarında VMCG, V1 (karar hızı) belirlenirken kritik bir rol oynar. V1 hiçbir zaman VMCG'den düşük olamaz.
Örnek
Karıştırılanlar
| Terim | Tanım | Uygulama Yeri |
|---|---|---|
| VMCG | Yerde kontrol için minimum hız | Kalkış sırasında, tekerlek üzerinde |
| VMCA | Havada kontrol için minimum hız | Kalkıştan sonra, hava içinde |
| VR | Kalkış hızı (rotation speed) | Tekerlek kalkışı için gerekli hız |
Kalkış V-hızları: VMCG nerede durur?
| Hız | Açılımı | Kalkış performansındaki rolü | Kural |
|---|---|---|---|
| VMCG | Minimum Control Speed on the Ground Yerdeki minimum kontrol hızı | Kalkış rulosunda kritik motor durursa yalnız aerodinamik kontrollerle (burun tekeri kullanılmadan) pist merkez hattında kalınabilecek en düşük hız. | VEF ≥ VMCG · V1 ≥ VMCG |
| VEF | Engine Failure Speed Motor arıza hızı | Hesaplarda kritik motorun arızalandığı varsayılan hız; pilotun fark edip tepki vermesi için V1'den yaklaşık 1 saniye önce kabul edilir. | VMCG ≤ VEF < V1 |
| V1 | Decision Speed Karar hızı | Kalkıştan vazgeçmenin (RTO) başlatılabileceği en yüksek hız; V1'den sonra bir arıza olursa kalkışa devam edilir. | VEF < V1 ≤ VR · V1 ≤ VMBE |
| VR | Rotation Speed Rotasyon hızı | Pilotun burnu kaldırmaya (rotasyon) başladığı hız; tek motorla da 35 ft'te V2'ye ulaşılacak şekilde seçilir. | VR ≥ V1 · VR ≥ 1,05 × VMCA |
| VMU | Minimum Unstick Speed Minimum yerden kesilme hızı | Uçağın güvenle yerden kesilip tırmanışa geçebildiği en düşük hız (kuyruk sürtme sınırında belirlenir). | VLOF ≥ 1,10 × VMU (tüm motorlar) · ≥ 1,05 × VMU (tek motor) |
| VLOF | Lift-off Speed Yerden kesilme hızı | Ana tekerleklerin pistten ayrıldığı hız. | VLOF ≥ VMU payları |
| V2 | Takeoff Safety Speed Güvenli kalkış hızı | Tek motor arızalıyken pistten 35 ft yükseklikte ulaşılması ve ilk tırmanışta korunması gereken hız. | V2 ≥ 1,10 × VMCA · V2 ≥ 1,13 × VSR |
| VMCA | Minimum Control Speed in the Air Havadaki minimum kontrol hızı | Havada kritik motor durduğunda en fazla 5° yatışla yön kontrolünün korunabildiği en düşük hız. | VR ≥ 1,05 × VMCA · V2 ≥ 1,10 × VMCA |
Bir çok motorlu uçakta kalkış sırasında 32 knotta sol motor arızalanıyor. VMCG değeri 40 knot olarak tanımlanmış. Pilot ne yapmalıdır?
32 knot VMCG'den (40 knot) düşük olduğu için uçak kontrol edilemez hale gelir. Pilot kalkışı durdurmalı ve güvenli bir şekilde durmayı sağlamalıdır. VMCG'ye ulaşılmadan motor arızası, kalkışın durdurulmasını gerektirir.
VMCG hakkında sık sorulan sorular
VMCG ile V1 arasındaki ilişki nedir?
V1 (karar hızı) hiçbir zaman VMCG'den düşük olamaz; VMCG, V1 belirlenirken kritik rol oynar. VMCG, kalkışta motor arızasında uçağın yerde kontrol edilebilir kalması için gereken minimum hızdır.
Kalkışta VMCG'ye ulaşmadan motor arızalanırsa pilot ne yapar?
Pilot, VMCG'ye ulaşmadan önce motor arızası yaşarsa kalkışı durdurmalı ve uçağı güvenli şekilde durdurmalıdır. VMCG'ye ulaşıldıktan sonra uçak hızını artırarak VR ve V2 hızlarına ulaşabilir.
VMCG değeri nerede tanımlanır?
VMCG değeri, uçağın AFM veya QRH içinde tanımlanır ve uçak türüne, ağırlığına, pist koşullarına ve konfigürasyonuna göre değişir.
Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma
- FAA — Pilot's Handbook of Aeronautical Knowledge (FAA-H-8083-25C)
- SHGM — Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (mevzuat ve duyurular)
- EASA Easy Access Rules — Standardised European Rules of the Air (SERA)
- FAA — Airplane Flying Handbook (FAA-H-8083-3C)
Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.
Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]