ILS Yaklaşma Simülatörü: LOC, GS ve DA Kararı

Kurgusal bir pistte ILS yaklaşması uç: üstten harita ve yandan profilde yolunu, ILS göstergesinde localizer ve glideslope iğnelerini izle. Başlık ve dikey hızla localizer'ı yakala, glideslope'u aşağıdan yakalayıp süzülüş yolunda kal. DA'ya inince pist görünüyorsa ve yaklaşma stabilse iniş, değilse pas geç.

IRATPLRadyo NavigasyonOyun modlu
Kısaca: ILS nasıl uçulur?

ILS (Instrument Landing System), pist eksenini (localizer, 108,10–111,95 MHz) ve 3°'lik süzülüş yolunu (glideslope, 329,15–335,00 MHz) gösteren hassas yaklaşma sistemidir. Göstergede dikey iğne localizer'ı, yatay iğne glideslope'u gösterir; iğne hangi taraftaysa hedef yol o taraftadır. 3° süzülüşte gereken alçalma hızı yaklaşık yer hızı × 5'tir. CAT I'de DH 200 ft'tir: burada pist görünmüyorsa ya da yaklaşma stabil değilse pas geçilir.

ILS · LOC / GS
VSI
Başlık (HDG bug)
080
Dikey hız (VS, fpm)
0
Klavye: ←→ başlık ±5°, ↑↓ dikey hız ±100 fpm. Uçak 90 kt ile uçar, standart dönüşle (3°/sn) başlığa döner.
Yükseklik (RA)
Eşiğe
Yer hızı
Gereken VS
Şu an ne oluyor?

Nasıl çalışır?

Localizer, pist sonundaki antenden uçağın eksene göre açısını ölçer; kurs genişliği eşikte 700 ft olacak şekilde ayarlıdır. Glideslope, eşikten biraz içerideki antenden uçağın yükseklik açısını 3° ile karşılaştırır; tam sapma ±0,7°'dir. Uçak 90 kt ile uçar, başlığa standart dönüşle döner, dikey hız seçtiğin değere yumuşakça yaklaşır. Rüzgâr hem ekseni hem yer hızını, dolayısıyla gereken alçalma hızını değiştirir. Görevde DA'ya inince simülasyon durur ve karar ister.

Öğrendiğini dene

ILS, DA/DH, stabilize yaklaşma ve pas geçme soruları IR ve ATPL Radyo Navigasyon ile Uçuş Performansı derslerinde sık çıkar.

İlgili soruları çöz →

Bu simülasyon eğitim amaçlıdır; değerler temsilidir ve gerçek uçuş operasyonunda uçağın resmî el kitabının (POH/AFM), AIP'nin ve güncel meteorolojik bilgilerin yerine geçmez. Nihai sorumluluk pilottadır.

ILS Yaklaşma Simülatörü: LOC, GS ve DA Kararı: ayrıntılı anlatım

Yayın: · Son güncelleme: · Hazırlayan: Son Yaklaşma editörlüğü

ILS nedir?

ILS (Instrument Landing System), bulutun içinden piste kadar hem yatay hem dikey rehberlik veren hassas yaklaşma sistemidir. Localizer pist eksenini, glideslope ise eşiğe doğru inen 3°'lik süzülüş yolunu yayınlar. Pilot ILS frekansını seçer, Mors tanıtma kodunu dinleyerek doğrular ve göstergedeki iki iğneyi ortada tutarak karar yüksekliğine kadar alçalır.

ILS'in parçaları (FAA AIM 1-1-9)
ParçaNe söyler?FrekansAnten
Localizer (LOC)Yatay rehberlik: pist ekseninin sağında mı solunda mısın?108,10–111,95 MHz (ondalığı tek, 40 kanal)Pistin öbür ucunun ötesinde
Glideslope (GS)Dikey rehberlik: 3°'lik süzülüş yolunun üstünde mi altında mısın?329,15–335,00 MHz (LOC frekansıyla eşli, otomatik seçilir)Eşikten yaklaşık 300 m içeride, pist kenarında
Mesafe bilgisiEşiğe ne kadar kaldı?DME ya da marker (75 MHz)Meydana göre değişir

Gösterge nasıl okunur?

ILS göstergesinde dikey iğne localizer'ı, yatay iğne glideslope'u gösterir. İki iğne de "hedef yol nerede?" sorusunu cevaplar: dikey iğne sağdaysa pist ekseni sağdadır, sağa düzeltilir; yatay iğne yukarıdaysa süzülüş yolu yukarıdadır, yani uçak alçaktadır ve alçalma azaltılır. İki iğne ortada kesişince uçak hem eksende hem süzülüş yolundadır.

3° süzülüş yolunun hesabı

3°'lik yolda her deniz mili için yaklaşık 318 ft (pratikte "300 ft/NM") alçalınır. Gereken alçalma hızı yer hızına bağlıdır: VS ≈ yer hızı × 5 (tam katsayı 5,3). Karşı rüzgâr yer hızını düşürdüğü için daha az, kuyruk rüzgârı daha çok alçalma gerektirir.

3° süzülüş yolunda eşiğe mesafe ve eşik üstü yükseklik (TCH 50 ft; kabaca 300 ft/NM)
Eşiğe mesafeSüzülüş yolunun yüksekliği
1 NM≈ 368 ft
2 NM≈ 687 ft
3 NM≈ 1.005 ft
4 NM≈ 1.324 ft
5 NM≈ 1.642 ft
6 NM≈ 1.961 ft
3° süzülüş için gereken alçalma hızı (VS ≈ yer hızı × 5,3)
Yer hızıAlçalma hızı
70 kt≈ 370 fpm
90 kt≈ 480 fpm
110 kt≈ 580 fpm
130 kt≈ 690 fpm
150 kt≈ 800 fpm

Glideslope neden aşağıdan yakalanır?

Glideslope anteninin ışın yapısı nedeniyle gerçek süzülüş yolunun üstünde, daha dik açılarda sahte süzülüş yolları oluşabilir. Standart teknikte uçak yayınlanmış yakalama irtifasında düz uçar, glideslope iğnesi yukarıdan ortaya inerken (yaklaşık 1 nokta kala) alçalmaya başlanır. Böylece hem sahte yollardan kaçınılır hem de süzülüş yoluna yumuşak bir geçiş yapılır.

Stabilize yaklaşma ve 1000 ft kapısı

Flight Safety Foundation'ın önerisine göre aletli koşullarda uçak en geç 1000 ft'te stabil olmalıdır: localizer ve glideslope 1 nokta içinde, alçalma hızı 1000 fpm'den az, uçak iniş konfigürasyonunda ve hız hedefte. Bu şartlar sağlanmıyorsa yaklaşma sürdürülmez, pas geçilir. Simülatör 1000 ft'teki durumunu ayrıca değerlendirir.

DA, DH ve karar

DH (decision height) eşik üstündeki yükseklik, DA (decision altitude) ise altimetrede okunan irtifadır: DA = eşik yüksekliği + DH. CAT I ILS'te DH 200 ft'tir; ICAO'ya göre görüş en az 800 m ya da RVR en az 550 m olmalıdır. DA'da pist, eşik ya da yaklaşma ışıkları gibi gerekli görsel referans görülmüyorsa veya yaklaşma stabil değilse pas geçilir (missed approach) ve kaçırılmış yaklaşma usulü uçulur. DA'nın altına "biraz daha bakayım" diye inilmez.

Çözümlü örnek

RWY 05 ILS (rota 050), TAS 90 kt, rüzgâr 020°/15 kt. Rüzgâr pist rotasından 30° soldan geliyor: karşı bileşen 15 × cos 30° ≈ 13 kt, yan bileşen 15 × sin 30° ≈ 7,5 kt. Yer hızı ≈ 90 − 13 = 77 kt, gereken alçalma ≈ 77 × 5,3 ≈ 410 fpm. Eksende kalmak için rüzgâr düzeltmesi ≈ asin(7,5 / 90) ≈ 5° sola, başlık ≈ 045. Eşiğe 3 NM'de süzülüş yolu yaklaşık 1000 ft'tedir; iğneler 1 nokta içindeyse yaklaşma stabildir.

Sık yapılan hatalar

Simülatördeki meydan ve ILS (ISYK 110.30, eşik 350 ft) kurgusaldır. Uçak 90 kt ile uçar; geometri FAA AIM 1-1-9'daki değerlere göre kurulmuştur. Eğitim amaçlıdır; gerçek yaklaşmada yayımlanmış usul ve minimumlar esas alınır.

ILS yaklaşması nasıl uçulur?

  1. ILS'i ayarla ve tanımla. Frekansı gir, Mors kodunu dinle, rota seçiciyi (CRS) pist rotasına ayarla.
  2. Localizer'ı yakala. Eksene 30° civarında kesişme açısıyla yaklaş; iğne hareket etmeye başlayınca başlığı pist rotasına çevir.
  3. Glideslope'u aşağıdan yakala. Yakalama irtifasında düz uç; GS iğnesi yukarıdan ortaya 1 nokta kala alçalmaya başla.
  4. Alçalma hızını ayarla. VS ≈ yer hızı × 5; karşı rüzgârda daha az, kuyruk rüzgârında daha çok.
  5. İğneleri ortada tut. Küçük düzeltmeler yap; 1000 ft'te localizer ve glideslope 1 nokta içinde, alçalma 1000 fpm'den az olmalı.
  6. DA'da karar ver. Görsel referans var ve yaklaşma stabilse iniş; değilse pas geç ve kaçırılmış yaklaşma usulünü uç.

Sık sorulan sorular

ILS nedir?

ILS, pist eksenini gösteren localizer ile 3°'lik süzülüş yolunu gösteren glideslope'tan oluşan hassas yaklaşma sistemidir. Bulutun içinden karar yüksekliğine kadar hem yatay hem dikey rehberlik verir.

ILS göstergesindeki iğneler neyi gösterir?

Dikey iğne localizer'ı, yatay iğne glideslope'u gösterir. İğne hangi taraftaysa hedef yol o taraftadır: dikey iğne sağdaysa eksen sağda, yatay iğne yukarıdaysa süzülüş yolu yukarıdadır (uçak alçaktadır).

ILS'de bir nokta kaç derece?

Localizer kurs genişliği eşikte 700 ft olacak şekilde ayarlanır; açı olarak genellikle 3–6° arasıdır ve eşikte her nokta yaklaşık 70 ft'tir. Glideslope'ta tam sapma ±0,7°, her nokta yaklaşık 0,14°'dir.

3° süzülüşte alçalma hızı nasıl hesaplanır?

Alçalma hızı ≈ yer hızı × 5 (tam katsayı 5,3). Örneğin 90 kt yer hızında yaklaşık 480 fpm gerekir. Mesafe başına kabaca 300 ft alçalınır: eşiğe 3 NM'de süzülüş yolu yaklaşık 1000 ft'tedir.

DH ile DA arasındaki fark nedir?

DH eşik üstündeki yüksekliktir (CAT I'de 200 ft); DA ise altimetrede okunan irtifadır ve eşik yüksekliği ile DH'nin toplamıdır. Eşik 350 ft ise DA 550 ft olur.

Glideslope neden aşağıdan yakalanır?

Gerçek süzülüş yolunun üstünde daha dik açılarda sahte süzülüş yolları oluşabilir. Yakalama irtifasında düz uçup iğne yukarıdan ortaya inerken alçalmaya başlamak bu riski ortadan kaldırır.

DA'da pist görünmezse ne yapılır?

Pas geçilir: tırmanışa geçilir ve yayımlanmış kaçırılmış yaklaşma usulü uçulur. Yaklaşma stabil değilse görsel referans olsa bile aynı karar verilir.

Sonuçlarım kaydediliyor mu?

Simülatör herkese açıktır. Yaklaşma görevlerindeki yıldızlarını görmek için ücretsiz üye olup giriş yapman yeterli.

Kaynaklar

Diğer simülasyonlar