VS
Stalling Speed (Power-off / Power-on)
Türkçe: Stall Hızı
VS, uçağın belirli bir konfigürasyonda kontrollü uçuşu sürdüremediği, yani stall'un oluştuğu minimum hızdır. Güç kapalı ve güç açık durumlar için ayrı değerler tanımlanabilir.
VS nedir?
VS, stall hızı (Stalling Speed) anlamına gelir ve uçağın belirli bir konfigürasyonda (flap konumu, iniş takımı durumu, ağırlık ve yük faktörü) kanat hücum açısının kritik değere ulaşıp kaldırmanın belirgin biçimde düştüğü, uçağın kontrolünün kaybolmaya başladığı minimum hızdır. Güç kapalı ve güç açık durumlar ayrı ayrı tanımlanabildiği için terim sıklıkla VS0 (iniş konfigürasyonu, güç kapalı) ve VS1 (belirtilen konfigürasyon) gibi alt indislerle kullanılır. Ağırlık arttıkça ve yatış açısı yükseldikçe yük faktörü artar, dolayısıyla stall hızı da yükselir. Stall hızı genellikle düzeltilmiş ya da eşdeğer hava hızı (CAS/EAS) esasında ifade edilir.
Uçuş eğitiminde VS, stall'a yaklaşma ve kurtarma uygulamalarının referansıdır. Pilot, yaklaşma ve iniş hızlarını belirlerken VS'yi bir güvenlik tabanı olarak kullanır; VREF gibi yaklaşma referans hızları genellikle VS0 üzerinden tanımlanır ve yaklaşma hızı (Approach Speed) bu değerlerin üzerinde seçilir. Ağırlık, flap konumu ve yatış açısı değiştikçe stall hızı da değiştiği için pilot her uçuşta güncel değeri uçağa özgü AFM veya POH'tan okumalıdır.
Hava hızı hatası, buzlanma ve kirli kanat yüzeyi stall hızını artırır; bu nedenle yayımlanan VS değerleri normal ve temiz kanat koşulları için geçerlidir. Stall uyarısı, uçak gerçek stall'a girmeden önce devreye girecek şekilde tasarlanır; ancak uyarıya yalnızca bir işaret olarak bakılmalı, pilot hızı uyarı oluşmadan önce yönetmelidir.
Karıştırılanlar
| Terim | Konfigürasyon | Anlamı |
|---|---|---|
| VS0 | İniş konfigürasyonu, güç kapalı | Flaplar tam açık ve iniş takımı açıkken stall hızı |
| VS1 | Belirtilen konfigürasyon | Üretici tarafından tanımlanan referans konfigürasyondaki stall hızı |
VS0 hangi konfigürasyonda tanımlanan stall hızıdır?
VS0, iniş konfigürasyonunda ve güç kapalıyken tanımlanan stall hızıdır. VS1 ise belirtilen (referans) konfigürasyondaki stall hızını ifade eder.
Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma
- FAA — Pilot's Handbook of Aeronautical Knowledge (FAA-H-8083-25C)
- FAA — Airplane Flying Handbook (FAA-H-8083-3C)
- EASA Easy Access Rules for Air Operations (Part-NCO, Part-CAT)
- SHGM — Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (mevzuat ve duyurular)
Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.
Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]