IAS · TAS · GS Görselleştirici

Aynı gösterge hızı (IAS), irtifa ve sıcaklığa göre farklı bir gerçek hıza (TAS) karşılık gelir. İrtifayı, sıcaklığı ve rüzgarı değiştir; IAS sabit kalırken TAS, yer hızı (GS) ve Mach sayısının nasıl ayrıldığını izle.

PPLATPLPerformansBaşlangıç
Kısaca: IAS, TAS ve GS farkı nedir?

IAS (gösterge hızı) kadranda okunan hızdır; TAS (gerçek hız) uçağın hava kütlesine göre gerçek hızıdır ve IAS sabitken irtifa ile sıcaklık arttıkça yükselir (yaklaşık her 1000 ft'te %2). GS (yer hızı) TAS'ın rüzgarla birleşmiş hâlidir; Mach ise TAS'ın yerel ses hızına oranıdır.

6 500 ft
FL065
2 °C
90 KT
karşı 10 KT
Yalnızca uçuş yönü boyunca bileşen. Yan rüzgarlı çözüm için “Rüzgar Üçgeni” simülasyonu hazırlanıyor.
Hazır senaryolar
IAS · gösterge
90KT
pilotun kadranda okuduğu
TAS · gerçek
—KT
GS · yer hızı
—KT
Mach
—M

Hız merdiveni

Aynı ölçek · üstteki eksen Mach karşılığı

IAS sabitken TAS irtifayla

Mevcut sıcaklık sapması sabit tutulur
ISA sapması
—
°C · standart atmosfere göre
Ses hızı
—
KT · bu sıcaklıkta
Yoğunluk irtifası
—
ft
Pratik kural
—

Nasıl çalışır?

Pitot borusu yalnızca dinamik basıncı ölçer; hava seyreldikçe aynı basınç için daha hızlı gitmek gerekir. Bu yüzden IAS sabitken TAS irtifa ve sıcaklıkla artar. Mach = TAS ÷ yerel ses hızı; ses hızı yalnızca sıcaklığa bağlıdır, bu yüzden soğuk havada aynı TAS daha yüksek Mach demektir.

GS = TAS − karşı rüzgar (kıç rüzgarda toplanır). Bu simülasyon CAS'ı IAS'a eşit sayar (cihaz ve konum hatası yok) ve TAS'ı ISA atmosferi üzerinden sıkıştırılabilir akış denklemiyle hesaplar.

Öğrendiğini dene

FL100'de OAT −5 °C, IAS 150 KT ve 20 KT kıç rüzgar: TAS yaklaşık kaç knot, GS kaç, Mach kaç? Önce tahmin et, sonra simülasyonda kontrol et.

İlgili soruları çöz →

Bu simülasyon eğitim amaçlıdır; değerler temsilidir ve gerçek uçuş operasyonunda uçağın resmî el kitabının (POH/AFM), AIP'nin ve güncel meteorolojik bilgilerin yerine geçmez. Nihai sorumluluk pilottadır.

IAS · TAS · GS Görselleştirici: ayrıntılı anlatım

Yayın: · Son güncelleme: · Hazırlayan: Son Yaklaşma editörlüğü

Hız türleri: IAS, CAS, EAS, TAS, GS ve Mach

IAS (Indicated Airspeed, gösterge hızı)
Pitot-statik sistemden okunan, hiçbir düzeltme uygulanmamış hızdır. Kalkış, yaklaşma ve stall hızları IAS ile verilir; çünkü uçağın aerodinamik davranışı hava yoğunluğuna bağlı dinamik basınca göre belirlenir.
CAS (Calibrated Airspeed)
IAS'a cihaz ve pitot-statik konum hatası düzeltmesi uygulanmış hâlidir. Uçağın el kitabındaki (POH/AFM) kalibrasyon tablosundan bulunur.
EAS (Equivalent Airspeed)
CAS'a sıkıştırılabilirlik düzeltmesi eklenmiş hızdır. Düşük hız ve düşük irtifada EAS ile CAS neredeyse aynıdır; yüksek hız ve irtifada aradaki fark büyür.
TAS (True Airspeed, gerçek hız)
Uçağın içinde uçtuğu hava kütlesine göre gerçek hızıdır. Hava seyreldikçe (irtifa arttıkça veya hava ısındıkça) aynı IAS için TAS yükselir. Seyrüsefer, ETE ve yakıt hesabında kullanılan hız TAS'tır.
GS (Ground Speed, yer hızı)
Uçağın yere göre hızıdır: TAS ile rüzgarın vektörel toplamıdır. Bu sayfadaki simülasyon yalnızca uçuş yönü boyunca rüzgar bileşenini kullanır: karşı rüzgar GS'yi düşürür, kıç rüzgar artırır.
Mach sayısı
TAS'ın yerel ses hızına oranıdır. Ses hızı yalnızca sıcaklığa bağlıdır; bu yüzden yüksek irtifada hız IAS yerine Mach ile de takip edilir.

Formüller ve pratik kurallar

Simülasyon CAS'ı IAS'a eşit kabul eder (cihaz ve konum hatası yok) ve TAS'ı ISA basıncı ile sıkıştırılabilir akış denklemleriyle hesaplar; yani gösterilen sonuçlar pratik kuralın değil, kesin hesabın sonucudur.

Tablo: IAS 100 KT için TAS (standart atmosfer)

IAS 100 KT için ISA koşullarında irtifaya göre TAS
Basınç irtifası (ft)ISA sıcaklığı (°C)TAS (KT)IAS'a göre artış
015100%0
2.00011103%3
4.0007106%6
6.0003109%9
8.000-1113%13
10.000-5116%16
12.000-9120%20

Tablo: IAS 250 KT için TAS ve Mach (standart atmosfer)

IAS 250 KT için ISA koşullarında uçuş seviyesine göre ses hızı, TAS ve Mach
Uçuş seviyesiISA sıcaklığı (°C)Ses hızı (KT)TAS (KT)Mach
FL100-56382890,45
FL200-256143360,55
FL250-356023630,60
FL300-445893940,67
FL350-545764270,74
FL400-575744720,82

Çözümlü örnek

FL100'de OAT −5 °C (ISA'ya çok yakın), IAS 150 KT ve 20 KT kıç rüzgar. Kesin hesapla TAS ≈ 174 KT çıkar; kıç rüzgar eklenince GS ≈ 194 KT olur ve Mach ≈ 0,27 olur. Pratik kuralla bulunan değer (150 × 1,20 = 180 KT) yaklaşık %3 fazladır; sınav sorularında kural istenmişse onu, gerçek uçuşta bilgisayar veya E6B sonucunu kullan.

Sık yapılan hatalar

TAS ve yer hızı (GS) nasıl bulunur?

  1. IAS'ı oku ve CAS'a çevir. Hız göstergesindeki IAS değerini not et; el kitabındaki kalibrasyon tablosuyla CAS'a çevir (bu simülasyon CAS = IAS kabul eder).
  2. Basınç irtifasını ve OAT'ı belirle. Altimetreyi 1013,25 hPa'a ayarlayarak basınç irtifasını oku, dış hava sıcaklığını (OAT) not et.
  3. ISA sapmasını hesapla. Bu irtifadaki ISA sıcaklığını bul (15 °C − 1,98 °C × irtifa/1000 ft) ve OAT ile farkını al.
  4. TAS'ı bul. E6B, uçuş bilgisayarı veya pratik kuralla (IAS + %2 × irtifa/1000 ft) IAS, irtifa ve sıcaklıktan TAS'ı hesapla.
  5. Rüzgarı uygula ve GS'yi bul. Uçuş yönü boyunca rüzgar bileşenini TAS'tan çıkar (karşı rüzgar) veya TAS'a ekle (kıç rüzgar).
  6. Gerekirse Mach'ı hesapla. Yüksek irtifada TAS'ı ses hızına böl: Mach = TAS ÷ (38,97 × √T).

Sık sorulan sorular

IAS ile TAS arasındaki fark nedir?

IAS pitot-statik sistemden okunan gösterge hızıdır; TAS ise uçağın hava kütlesine göre gerçek hızıdır. Deniz seviyesi standart atmosferde ikisi hemen hemen eşittir. Hava seyreldikçe aynı dinamik basınç için daha hızlı gitmek gerektiğinden, irtifa veya sıcaklık arttıkça aynı IAS için TAS yükselir.

IAS sabitken irtifa arttıkça TAS neden artar?

Pitot borusu dinamik basıncı ölçer ve dinamik basınç hava yoğunluğu ile hızın karesine bağlıdır. İrtifa arttıkça yoğunluk düşer; aynı dinamik basıncı, yani aynı IAS değerini elde etmek için uçağın hava içinde daha hızlı gitmesi gerekir. Kabaca her 1000 ft'te TAS yaklaşık %2 artar.

TAS nasıl hesaplanır?

Pratik kural: TAS ≈ IAS × (1 + 0,02 × irtifa / 1000 ft). Kesin hesap için EAS ve yoğunluk oranı kullanılır: TAS = EAS ÷ √σ. Uçuş bilgisayarı (E6B) IAS, basınç irtifası ve OAT değerlerinden TAS'ı doğrudan verir.

Ground speed (GS) nedir, TAS'tan nasıl bulunur?

GS uçağın yere göre hızıdır. Uçuş yönü boyunca rüzgar bileşeni kadar TAS'tan farklıdır: GS = TAS − karşı rüzgar (kıç rüzgarda TAS + kıç rüzgar). Yan rüzgar varsa rüzgar üçgeni çözülür.

Sıcaklık TAS'ı nasıl etkiler?

Hava ISA'dan sıcaksa yoğunluk düşer, yoğunluk irtifası artar ve aynı IAS için TAS yükselir; ISA'dan soğuksa tersi olur. Ayrıca ses hızı sıcaklıkla değiştiği için aynı TAS'ta Mach sayısı da değişir.

Mach sayısı nedir?

Mach sayısı, TAS'ın yerel ses hızına oranıdır. Ses hızı yalnızca sıcaklığa bağlıdır (a ≈ 38,97 × √T, T Kelvin) ve deniz seviyesi ISA'da yaklaşık 661 KT'tır. Yüksek irtifada jet uçaklarının hızı Mach ile yönetilir.

Stall hızı IAS mi, TAS mı?

Stall yaklaşık olarak aynı IAS değerinde gerçekleşir; irtifa arttıkça IAS olarak değişmez, TAS olarak yükselir. Bu yüzden el kitabındaki stall ve yaklaşma hızları IAS ile verilir.

Kaynaklar

Diğer simülasyonlar