IAS
Indicated Airspeed
Türkçe: Gösterge Hava Hızı
IAS, pitot-statik sistem tarafından ölçülen ve hız göstergesinde okunan, deniz seviyesi standart atmosferinde kalibre edilmiş hava hızıdır.
IAS nedir?
IAS (Gösterge Hava Hızı), pitot tüpü ile statik basınç arasındaki fark kullanılarak hesaplanan ve hız göstergesinde doğrudan okunan hava hızıdır. Deniz seviyesi standart atmosferinde kalibre edilen hız göstergesi, yükseklik ve sıcaklık değişikliklerinden etkilenmediği için pilot için en güvenilir referanstır. Uçak imalatçıları tarafından tanımlanan tüm kritik hızlar (V-hızları: VS0, VS1, VFE, VNE vb.) IAS cinsinden belirtilir. Pilot, kalkış, tırmanış, seyir ve iniş aşamalarında IAS limitlerini gözlemlemek zorundadır. Gerçek hava hızı (TAS) ile karıştırılmamalıdır; yükseklikte ve sıcak havada TAS, IAS'den önemli ölçüde daha büyük olur. Hava trafik kontrolü tarafından verilen hız talimatları da genellikle IAS cinsinden verilir.
Örnek
- VS0 (stall hızı, flap indirilmiş): 27 knot IAS
- VFE (maksimum flap hızı): 85 knot IAS
- VNE (asla aşılmayacak hız): 163 knot IAS
Pilot, hız göstergesinde 100 knot IAS okuduğunda, 10.000 ft'de gerçek hava hızı (TAS) yaklaşık 120 knot olabilir.
Karıştırılanlar
| Tanım | Yükseklikten Etkilenir | Kullanım Alanı |
|---|---|---|
| IAS: Hız göstergesinde okunan hız | Hayır (sabit kalır) | V-hızları, stall, flap limitleri, ATC talimatları |
| TAS: Gerçek hava hızı | Evet (artar) | Seyir planlaması, yakıt hesabı, navigasyon |
| GS: Yer hızı | Evet (rüzgâra bağlı) | Varış saati, mesafe hesabı |
Bir uçak deniz seviyesinde 100 knot IAS ile uçarken, 15.000 ft'ye tırmanır. Aynı 100 knot IAS'de uçmaya devam ederse, TAS'ı nasıl değişir?
IAS hız göstergesinde sabit kalır (100 knot), ancak yükseklikte hava yoğunluğu azaldığı için aynı dinamik basınç daha yüksek gerçek hava hızına karşılık gelir. Bu nedenle TAS artar.
ATPL sınavında bu konu nasıl sorulur? 3 soru
Sorular sınavdaki gibi İngilizcedir. Cevabını düşün, sonra aç.
1. Which statements about the autothrottle system are correct? 1 - It can capture and maintain N1 RPM. 2 - It can capture and maintain N2 RPM. 3 - It can capture and maintain indicated airspeed (IAS). 4 - It engages automatically whenever the autopilot engages.
- 1, 4
- 1, 3
- 1, 3, 4
- 2, 3
Cevabı göster
Doğru cevap: 1, 3
The autothrottle controls engine thrust to maintain N1 RPM or IAS independently; it does not engage automatically with the autopilot and cannot control N2 directly.
2. Which of the following parameters can the auto-throttle system hold? 1 - True airspeed. 2 - Mach number. 3 - Indicated airspeed. 4 - N1 thrust.
- 1, 2, 4.
- 2, 3, 4.
- 1, 2, 3, 4.
- 1, 2, 3.
Cevabı göster
Doğru cevap: 2, 3, 4.
The auto-throttle can maintain Mach number, indicated airspeed, and N1 thrust; true airspeed cannot be directly held as it varies with temperature and altitude.
3. Which statements correctly describe autothrottle operation? 1 - It can capture and maintain N1 RPM. 2 - It can capture and maintain N2 RPM. 3 - It can capture and maintain indicated airspeed (IAS). 4 - It automatically engages whenever the autopilot is engaged.
- 1, 3 and 4
- 1 and 4
- 1 and 3
- 2 and 3
Cevabı göster
Doğru cevap: 1 and 3
The autothrottle independently controls N1 RPM and IAS; it does not engage automatically with the autopilot and cannot directly control N2.
IAS hakkında sık sorulan sorular
IAS ve TAS arasındaki fark nedir?
IAS, hız göstergesinde okunan ve yükseklikten etkilenmeyen gösterge hızıdır. TAS (Gerçek Hava Hızı) ise yükseklik ve sıcaklıkla değişen gerçek hızınızdır; yüksekte TAS, IAS'den çok daha büyük olur. IAS·TAS·GS simülasyonu ile farkı görebilirsiniz.
Pilot neden IAS'i takip etmelidir?
Çünkü uçağın stall hızı, maksimum flap hızı ve yapısal limitler hep IAS cinsinden tanımlanır. Hava trafik kontrolü de hız talimatlarını IAS'le verir; bu nedenle güvenli uçuş için IAS limitlerini gözlemek şarttır.
IAS, yükseklikte değişir mi?
Hayır. IAS, deniz seviyesi standart atmosferinde kalibre edildiği için yükseklik ve sıcaklık değişikliklerinden etkilenmez ve hız göstergesinde sabit kalır.
Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma
- FAA — Pilot's Handbook of Aeronautical Knowledge (FAA-H-8083-25C)
- FAA — Aeronautical Information Manual (AIM)
- AIP Türkiye — DHMİ Havacılık Bilgi Yayını
- FAA — Instrument Flying Handbook (FAA-H-8083-15B, PDF)
- FAA — Airplane Flying Handbook (FAA-H-8083-3C)
Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.
Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]