Beklemeye Giriş Usulleri: ayrıntılı anlatım
Yayın: · Son güncelleme: · Hazırlayan: Son Yaklaşma editörlüğü
Giriş sektörleri özeti (sağa dönüşlü standart bekleme)
| Giriş usulü | Sektör genişliği | Göreli açı aralığı | Nasıl uygulanır? |
|---|---|---|---|
| Direkt (direct) | ≈ 180° | 0°–110° ve 290°–360° | Fix üzerinden geçilir, doğrudan bekleme yönüne dönülerek outbound bacağa girilir. |
| Paralel (parallel) | 110° | 180°–290° | Fix üzerinden geçilir, inbound course'a paralel olarak tersten (outbound yönünde) yaklaşık 1 dakika uçulur, sonra bekleme tarafına dönülüp inbound rota yakalanır. |
| Teardrop | 70° | 110°–180° | Fix üzerinden geçilir, bekleme tarafına 30° sapmış istikametle yaklaşık 1 dakika uçulur, sonra inbound rotaya dönülür. |
Sola dönüşlü (non-standard) beklemede sektörler bunun ayna görüntüsüdür. ATC aksini belirtmedikçe bekleme sağa dönüşlüdür.
Çözümlü örnek: hangi giriş?
Bekleme: inbound course 270°, sağa dönüşlü (bekleme tarafı kuzey), outbound course 090°. Göreli açı = uçağın fix'e geliş istikameti − inbound course (negatifse 360 ekle).
| Geliş istikameti | Göreli açı | Giriş | Fix'ten sonra |
|---|---|---|---|
| 300° | 300 − 270 = 30° | Direkt | Sağa dönülüp doğrudan outbound 090°'ye girilir. |
| 045° | 045 − 270 + 360 = 135° | Teardrop | Bekleme tarafına 30° açılarak 060° ile 1 dakika uçulur, sağa dönülüp inbound 270° yakalanır. |
| 180° | 180 − 270 + 360 = 270° | Paralel | Outbound 090° ile bekleme olmayan tarafta (güneyde) 1 dakika uçulur, sola dönülerek fix'e dönülür. |
Sola dönüşlü beklemede aynı tabloyu kullanmak için göreli açı yerine 360 − göreli açı alınır.
Bekleme paterninin ölçüleri
- Dönüş hızı: Standart dönüş (dakikada 360°, yani 3°/sn) veya 25° yatış açısından hangisi daha düşük yatış gerektiriyorsa o kullanılır.
- Outbound süre: 14.000 ft ve altında 1 dakika, 14.000 ft üzerinde 1,5 dakika. Süre, girişte fix'i geçtikten sonra ve outbound bacakta ölçülür.
- Inbound course (IC) ve outbound course (OC): OC = IC ± 180°.
Sık yapılan hatalar
- Sektörü ters okumak. Sağa ve sola dönüşlü bekleme için paralel ve teardrop sektörleri yer değiştirir; önce bekleme yönünü doğrula.
- Geliş istikameti ile inbound course'u karıştırmak. Göreli açı, uçağın fix'e yaklaşırken izlediği rota ile inbound course arasındaki farktır; uçağın burun yönü değil.
- Girişte zamanı geç başlatmak. Paralel ve teardrop girişlerinde 1 dakikalık süre fix üzerinden geçtikten sonra başlar.
Yukarıdaki simülasyonun sınav modunda rastgele bir istikamet ve inbound course verilir; giriş usulünü kendin seç, doğru rota çizgisiyle görünür.
Beklemeye giriş usulü nasıl belirlenir?
- Inbound course'u belirle. ATC'den veya prosedür kartından inbound course'u (IC) öğren. Bu, holding fix'e yaklaşma rotandır.
- Geliş istikametini hesapla. Uçağın mevcut uçuş rotasını (heading) not al. Geliş istikameti ile inbound course arasındaki farkı hesapla.
- Bekleme yönünü öğren. ATC, sağa dönüşlü (standard) mi yoksa sola dönüşlü (non-standard) bekleme istediğini belirtir. Standart bekleme sağa dönüşlüdür.
- Sektörü belirle. Sağa dönüşlü beklemede: göreli açı 0°–110° ve 290°–360° ise direkt, 180°–290° ise paralel, 110°–180° ise teardrop girişi uygula.
- Girişi uygula. Holding fix'e yaklaşırken seçtiğin giriş usulünü (direkt, paralel veya teardrop) uygula ve bekleme paternine katıl.
Sık sorulan sorular
Beklemeye giriş usulleri nelerdir?
ICAO prosedürlerine göre üç beklemeye giriş usulü vardır: Direkt giriş (direct entry), paralel giriş (parallel entry) ve teardrop girişi. Hangi usulün uygulanacağı, uçağın bekleme noktasına (holding fix) geliş istikameti ile inbound course arasındaki açıya göre belirlenir.
Direkt giriş (direct entry) ne zaman uygulanır?
Sağa dönüşlü beklemede uçağın geliş istikameti, inbound course'a göre 0°–110° ile 290°–360° arasındaki sektördeyse (toplamda yaklaşık 180°) direkt giriş uygulanır. Uçak fix üzerinden geçer, doğrudan bekleme yönüne dönerek outbound bacağa girer.
Paralel giriş (parallel entry) ne zaman uygulanır?
Sağa dönüşlü beklemede geliş istikameti inbound course'a göre 180°–290° arasındaki sektördeyse (110° genişliğinde, bekleme paterninin bulunduğu taraf) paralel giriş uygulanır. Uçak fix üzerinden geçer, inbound course üzerinde tersten (outbound yönünde) yaklaşık 1 dakika uçar, ardından bekleme tarafına dönerek inbound rotayı yakalar.
Teardrop girişi ne zaman uygulanır?
Sağa dönüşlü beklemede geliş istikameti inbound course'a göre 110°–180° arasındaki sektördeyse (70° genişliğinde, bekleme paterninin karşı tarafı) teardrop girişi uygulanır. Uçak fix üzerinden geçer, bekleme tarafına 30° sapmış bir istikametle yaklaşık 1 dakika uçar, ardından inbound rotaya döner.
Sola dönüşlü beklemede sektörler nasıl değişir?
Sola dönüşlü (non-standard) beklemede sektörler, sağa dönüşlü beklemedeki sektörlerin ayna görüntüsüdür. Paralel giriş sektörü sağ tarafa, teardrop sektörü sol tarafa geçer.
Inbound course ve outbound course nedir?
Inbound course (IC), uçağın holding fix'e yaklaşırken izlediği manyetik rotadır. Outbound course (OC) ise inbound course'un tam tersidir (IC + 180°); uçak dış bacakta (outbound leg) bu rotayı izler. Bekleme paterninde uçak sürekli olarak inbound ve outbound bacak arasında gidip gelir.
Bekleme paterninde outbound bacak kaç dakika sürer?
ICAO PANS-OPS'a göre outbound bacak 14.000 ft ve altında 1 dakika, 14.000 ft üzerinde 1,5 dakikadır. Süre, girişte fix'i geçtikten sonra ve outbound bacakta ölçülür.
Bekleme paterninde dönüşler hangi hızda yapılır?
Dönüşler standart dönüş hızında (dakikada 360°, yani 3°/sn) veya 25° yatış açısında yapılır; hangisi daha düşük yatış açısı gerektiriyorsa o kullanılır.
Kaynaklar
- ICAO Doc 8168 (PANS-OPS), Volume I: bekleme prosedürleri ve giriş usulleri
- FAA, Aeronautical Information Manual (AIM): Holding