Pitch

Pitch / Yunuslama

Türkçe: Yunuslama

KISACA

Pitch, uçağın burun ucunun yukarı veya aşağı hareket etmesidir ve uçağın enlemesine (lateral) ekseni etrafında gerçekleşir.

Pitch nedir?

Pitch, uçağın üç kontrol ekseni (roll, pitch, yaw) içinde enlemesine ekseni etrafında yaptığı rotasyonel harekettir. Burun yukarı kalkması pozitif pitch, aşağı inmesi negatif pitch olarak tanımlanır. Pitch hareketi, asli olarak elevon (tail elevator) kontrol yüzeyi tarafından kontrol edilir; pilot kontrol kolunu (stick) ileri-geri hareket ettirerek pitch açısını değiştirir.

Pitch açısı, uçağın hücum açısı (angle of attack) ile doğrudan ilişkilidir ve uçağın tırmanış, iniş ya da sabit irtifa uçuşu yapmasını belirler. Aşırı pitch yukarı kalkması stall riskini artırırken, aşırı pitch aşağı inmesi hızlı iniş ve yapısal yüke neden olabilir. Trim sistemi (elevator trim), pilot tarafından yapılan pitch kontrol çabalarını azaltmak için kullanılır.

Uçuş aletleri panelinde pitch açısı, ufuk göstergesi (artificial horizon) ve pitch trim göstergesi ile izlenir. Otomatik pilot sistemleri de pitch kontrolünü yapabilir. Pitch kontrolü, uçağın güvenli ve verimli uçuşu için kritik öneme sahiptir.

Örnek

Pilot kontrol kolunu çekerek (pull) pitch açısını artırır ve uçak burun ucunu yukarı kaldırarak tırmanışa başlar. Tersine, kontrol kolunu iterek (push) pitch açısını azaltır ve uçak alçalmaya başlar. Trim çarkını çevirerek pilot, belirli bir pitch açısında uçağı dengeli tutabilir.

Karıştırılanlar

EksenHareketKontrol YüzeyiPilot Hareketi
Enlemesine (Lateral)Burun yukarı/aşağı (Pitch)ElevatorKontrol kolunu çek/it
Boylamasına (Longitudinal)Kanat yukarı/aşağı (Roll)AileronKontrol kolunu sağa/sola çevir
Dikey (Vertical)Burun sağa/sola (Yaw)RudderPedal bas
KENDİNİ DENE

Pilot kontrol kolunu çekerek (pull) pitch açısını artırdığında uçağın burnunun hareketi nasıl olur?

ATPL sınavında bu konu nasıl sorulur? 3 soru

Sorular sınavdaki gibi İngilizcedir. Cevabını düşün, sonra aç.

1. A flight envelope protection system prevents the aircraft from exceeding limits on which of these parameters? (1) cabin altitude, (2) bank angle, (3) angle of attack, (4) airspeed, (5) pitch attitude. Which combination is correct?

  1. 1, 2, 3, 4, 5.
  2. 2, 3, 4, 5.
  3. 1, 2, 4
  4. 2, 5.
Cevabı göster

Doğru cevap: 2, 3, 4, 5.

Flight envelope protection controls aerodynamic limits: bank angle, angle of attack, airspeed and pitch attitude. Cabin altitude is a pressurisation system function, not envelope protection.

2. In pitch hold mode, the autopilot receives pitch information from which system?

  1. ADC.
  2. Flight Management Computer (FMC).
  3. attitude reference system.
  4. Inertial Vertical Speed Indicator.
Cevabı göster

Doğru cevap: attitude reference system.

Pitch hold mode maintains the current pitch attitude by reading the aircraft's pitch angle from the attitude reference system (such as an IRS or gyroscopic platform). The ADC measures altitude and airspeed, not pitch attitude.

3. An aircraft has a loaded mass of 12,400 kg with its centre of gravity at 104.5 inches aft of the datum. The aft CG limit is 102 inches. Two passengers (75 kg each) are seated in the rear row at 224 inches aft. The seat pitch is 33 inches. How many rows forward must they move to bring the CG to the aft limit?

  1. 5 rows
  2. 7 rows
  3. 8 rows
  4. 6 rows
Cevabı göster

Doğru cevap: 7 rows

Moving passengers forward moves the CG forward. The total moment change needed is 12,400 × (104.5 − 102) = 30,800 in·kg. Each row forward gives 2 × 75 × 33 = 4,950 in·kg. Therefore 30,800 ÷ 4,950 = 6.2 rows, which rounds to 7 rows.

Bu dersten 10 soruyu ücretsiz çöz →

Pitch hakkında sık sorulan sorular

Pitch ile trim arasındaki fark nedir?

Pitch, uçağın burun ucunun yukarı veya aşağı hareketidir; trim ise pilotun kontrol kuvvetlerini azaltmak için kullanılan ayar sistemidir. Trim, belirli bir pitch açısında uçağın dengeli kalmasını sağlar.

Pitch açısı uçuş sırasında nasıl izlenir?

Pitch açısı uçuş aletleri panelindeki ufuk göstergesi (artificial horizon) ve pitch trim göstergesiyle izlenir. Otomatik pilot sistemleri de pitch kontrolünü yapabilir.

Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma

Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.

Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]