Pitch
Pitch / Yunuslama
Türkçe: Yunuslama
Pitch, uçağın burun ucunun yukarı veya aşağı hareket etmesidir ve uçağın enlemesine (lateral) ekseni etrafında gerçekleşir.
Pitch nedir?
Pitch, uçağın üç kontrol ekseni (roll, pitch, yaw) içinde enlemesine ekseni etrafında yaptığı rotasyonel harekettir. Burun yukarı kalkması pozitif pitch, aşağı inmesi negatif pitch olarak tanımlanır. Pitch hareketi, asli olarak elevon (tail elevator) kontrol yüzeyi tarafından kontrol edilir; pilot kontrol kolunu (stick) ileri-geri hareket ettirerek pitch açısını değiştirir.
Pitch açısı, uçağın hücum açısı (angle of attack) ile doğrudan ilişkilidir ve uçağın tırmanış, iniş ya da sabit irtifa uçuşu yapmasını belirler. Aşırı pitch yukarı kalkması stall riskini artırırken, aşırı pitch aşağı inmesi hızlı iniş ve yapısal yüke neden olabilir. Trim sistemi (elevator trim), pilot tarafından yapılan pitch kontrol çabalarını azaltmak için kullanılır.
Uçuş aletleri panelinde pitch açısı, ufuk göstergesi (artificial horizon) ve pitch trim göstergesi ile izlenir. Otomatik pilot sistemleri de pitch kontrolünü yapabilir. Pitch kontrolü, uçağın güvenli ve verimli uçuşu için kritik öneme sahiptir.
Örnek
Karıştırılanlar
| Eksen | Hareket | Kontrol Yüzeyi | Pilot Hareketi |
|---|---|---|---|
| Enlemesine (Lateral) | Burun yukarı/aşağı (Pitch) | Elevator | Kontrol kolunu çek/it |
| Boylamasına (Longitudinal) | Kanat yukarı/aşağı (Roll) | Aileron | Kontrol kolunu sağa/sola çevir |
| Dikey (Vertical) | Burun sağa/sola (Yaw) | Rudder | Pedal bas |
Pilot kontrol kolunu çekerek (pull) pitch açısını artırdığında uçağın burnunun hareketi nasıl olur?
Pitch, enlemesine eksen etrafında gerçekleşir. Kontrol kolunu çekmek elevator'ü yukarı hareket ettirir ve uçağın burnunu yukarı kaldırır. Sağa dönme (yaw) rudder ile, kanata eğilme (roll) aileron ile kontrol edilir.
ATPL sınavında bu konu nasıl sorulur? 3 soru
Sorular sınavdaki gibi İngilizcedir. Cevabını düşün, sonra aç.
1. A flight envelope protection system prevents the aircraft from exceeding limits on which of these parameters? (1) cabin altitude, (2) bank angle, (3) angle of attack, (4) airspeed, (5) pitch attitude. Which combination is correct?
- 1, 2, 3, 4, 5.
- 2, 3, 4, 5.
- 1, 2, 4
- 2, 5.
Cevabı göster
Doğru cevap: 2, 3, 4, 5.
Flight envelope protection controls aerodynamic limits: bank angle, angle of attack, airspeed and pitch attitude. Cabin altitude is a pressurisation system function, not envelope protection.
2. In pitch hold mode, the autopilot receives pitch information from which system?
- ADC.
- Flight Management Computer (FMC).
- attitude reference system.
- Inertial Vertical Speed Indicator.
Cevabı göster
Doğru cevap: attitude reference system.
Pitch hold mode maintains the current pitch attitude by reading the aircraft's pitch angle from the attitude reference system (such as an IRS or gyroscopic platform). The ADC measures altitude and airspeed, not pitch attitude.
3. An aircraft has a loaded mass of 12,400 kg with its centre of gravity at 104.5 inches aft of the datum. The aft CG limit is 102 inches. Two passengers (75 kg each) are seated in the rear row at 224 inches aft. The seat pitch is 33 inches. How many rows forward must they move to bring the CG to the aft limit?
- 5 rows
- 7 rows
- 8 rows
- 6 rows
Cevabı göster
Doğru cevap: 7 rows
Moving passengers forward moves the CG forward. The total moment change needed is 12,400 × (104.5 − 102) = 30,800 in·kg. Each row forward gives 2 × 75 × 33 = 4,950 in·kg. Therefore 30,800 ÷ 4,950 = 6.2 rows, which rounds to 7 rows.
Pitch hakkında sık sorulan sorular
Pitch ile trim arasındaki fark nedir?
Pitch, uçağın burun ucunun yukarı veya aşağı hareketidir; trim ise pilotun kontrol kuvvetlerini azaltmak için kullanılan ayar sistemidir. Trim, belirli bir pitch açısında uçağın dengeli kalmasını sağlar.
Pitch açısı uçuş sırasında nasıl izlenir?
Pitch açısı uçuş aletleri panelindeki ufuk göstergesi (artificial horizon) ve pitch trim göstergesiyle izlenir. Otomatik pilot sistemleri de pitch kontrolünü yapabilir.
Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma
- FAA — Pilot's Handbook of Aeronautical Knowledge (FAA-H-8083-25C)
- SHGM — Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (mevzuat ve duyurular)
- FAA — Instrument Flying Handbook (FAA-H-8083-15B, PDF)
- FAA — Airplane Flying Handbook (FAA-H-8083-3C)
Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.
Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]