Altimetre Ayarı Simülasyonu

Altimetre irtifayı doğrudan ölçmez, seçtiğin basınç yüzeyinden olan yüksekliği gösterir. QNH, QFE ve QNE ayarlarını değiştir; aynı uçağın göstergede farklı değerler okuduğunu, ayar yanlışsa uçağın göstergeden ne kadar alçakta ya da yüksekte olduğunu gör.

PPLUçak BilgisiBaşlangıç
Kısaca: QNH, QFE ve QNE farkı nedir?

Altimetre, alt skalaya (Kollsman penceresi) girilen basınç değerinin bulunduğu yüzeyden olan yüksekliği gösterir. QNH girilirse deniz seviyesinden irtifayı, QFE girilirse meydandan yüksekliği, 1013,25 hPa (QNE, standart) girilirse basınç irtifasını (uçuş seviyesi) okursun. Ayar gerçek QNH'den yüksekse altimetre fazla gösterir ve uçak göstergeden daha alçaktadır; yaklaşık her 1 hPa fark 27–30 ft eder.

1 000 ft
1013 hPa
2 000 ft
Altimetre ayarı
1013,0 hPa
Kaydırırsan ayar elle değişir.
Hazır senaryolar
Altimetre okuması
—ft
Gerçek irtifa (MSL)
—ft
Meydandan yükseklik
—ft
Ayar hatası
—ft
—

Referans yüzeyi nerede?

Altimetre, ayarladığın basınç yüzeyinden olan yüksekliği gösterir

Aynı uçak, üç ayar

Aynı anda okunacak değerler
QNH
—
hPa · deniz seviyesine indirgenmiş
QFE
—
hPa · meydan seviyesi basıncı
QNE
1013,25
hPa · standart ayar
1 hPa
—
ft · bu irtifada yaklaşık

Nasıl çalışır?

Altimetre bir barometredir: statik basıncı ölçer ve standart atmosfere göre irtifaya çevirir. Alt skala, hangi basınç yüzeyinin sıfır sayılacağını belirler: QNH ile deniz seviyesinden irtifa, QFE ile meydandan yükseklik, 1013,25 hPa (QNE) ile basınç irtifası okunur.

Ayar gerçek QNH'den yüksekse altimetre fazla gösterir ve uçak göstergeden daha alçaktadır (yaklaşık 27–30 ft/hPa). Simülasyon standart sıcaklık (ISA) varsayar; soğuk hava hatasını hesaba katmaz.

Öğrendiğini dene

Meydan yüksekliği 1.000 ft, gerçek QNH 990 hPa; alt skala 1013'te unutulursa altimetre yaklaşık kaç ft fazla gösterir? Önce tahmin et, sonra simülasyonda kontrol et.

İlgili soruları çöz →

Bu simülasyon eğitim amaçlıdır; değerler temsilidir ve gerçek uçuş operasyonunda uçağın resmî el kitabının (POH/AFM), AIP'nin ve güncel meteorolojik bilgilerin yerine geçmez. Nihai sorumluluk pilottadır.

Altimetre Ayarı Simülasyonu: ayrıntılı anlatım

Yayın: · Son güncelleme: · Hazırlayan: Son Yaklaşma editörlüğü

Altimetre nasıl çalışır?

Basınç altimetresi aslında bir barometredir: içindeki aneroid kapsül statik basıncı ölçer ve bunu standart atmosfere (ISA) göre irtifaya çevirir. Basınç irtifayla azaldığı için bu dönüşüm mümkündür; ancak deniz seviyesi basıncı her gün ve her yerde farklıdır. Bu yüzden altimetrenin alt skalası (Kollsman penceresi) vardır: girdiğin basınç değeri, göstergenin sıfır kabul ettiği referans yüzeyi belirler. Altimetre her zaman “ayarlanan basınç yüzeyinden olan yükseklik”i gösterir.

QNH, QFE ve QNE farkı

QNH
Bölgenin deniz seviyesine indirgenmiş basıncıdır. Alt skalaya QNH girildiğinde altimetre deniz seviyesinden irtifayı (altitude, MSL) gösterir; meydandaki uçak meydan yüksekliğini okur. Geçiş irtifasının altında standart yöntemdir.
QFE
Meydan (pist eşiği) seviyesindeki basınçtır. Alt skalaya QFE girildiğinde altimetre meydandan yüksekliği (height, AGL) gösterir; piste inildiğinde 0 okunur. Bazı meydanlarda ve pist trafiğinde kullanılır.
QNE
Standart atmosfer deniz seviyesi basıncı, 1013,25 hPa. Alt skala buna ayarlıyken altimetre basınç irtifasını gösterir. Geçiş seviyesinin üstünde uçuş seviyeleri (FL) bu ayarla uçulur; böylece bütün uçaklar aynı referansı kullanır.

Yanlış ayar ne yapar?

Geçiş irtifası ve geçiş seviyesi

Meydan çevresinde geçiş irtifasının (transition altitude) altında QNH, üstünde 1013,25 hPa kullanılır. Yükselirken geçiş irtifasında alt skala QNH'den 1013'e, alçalırken geçiş seviyesinde (transition level) 1013'ten QNH'ye çevrilir. Değerler AIP'de her meydan için yayımlanır.

Tablo: ayar hatası ne kadar irtifa hatası yapar?

Alt skala 1013,25 hPa'da unutulmuşken gerçek QNH'ye göre altimetre hatası (uçak 2.000 ft irtifada, simülasyon modeli)
Gerçek QNH (hPa)Fark (hPa)Altimetre okuması (ft)Hata (ft)Uçak göstergeye göre
970+433.202+1.202alçakta
990+232.641+641alçakta
1005+82.226+226alçakta
1013±02.007+7yaklaşık aynı
1025−121.681−319yüksekte
1040−271.277−723yüksekte

Tablo: meydan yüksekliğine göre QFE

Meydan yüksekliği ve QNH'ye göre QFE (hPa, simülasyon modeli)
Meydan yüksekliği (ft)QNH 990QNH 1013QNH 1030
0990,01.013,01.030,0
1.000954,6976,9993,4
2.000920,2941,9957,9
4.000854,5874,9890,0
6.000792,6811,8826,0

Tablo: aynı uçak, üç ayar

Meydan 1.000 ft, uçak meydanın 2.000 ft üstünde (MSL 3.000 ft): QNH'ye göre altimetre okumaları
Gerçek QNH (hPa)QNH ayarı (ft)QFE ayarı (ft)QNE ayarı (basınç irtifası)
9903.0002.000FL036 (3.641)
10053.0002.000FL032 (3.226)
10133.0002.000FL030 (3.007)
10253.0002.000FL027 (2.681)

Çözümlü örnek

Meydan yüksekliği 1.000 ft, gerçek QNH 1005 hPa, uçak deniz seviyesinden 3.000 ft'te. QNH ayarında altimetre 3.000 ft, QFE (969,2 hPa) ayarında 2.000 ft (meydandan yükseklik), QNE ayarında ise FL032 (3.226 ft basınç irtifası) okur. Pilot alt skalayı 1013,25'te unutursa, QNH 1005 olduğundan altimetre yaklaşık 226 ft fazla gösterir; uçak göstergeden o kadar alçaktadır.

Sık yapılan hatalar

Altimetre nasıl ayarlanır?

  1. QNH'yi al. Geçiş irtifasının altında uçarken ATIS, ATC veya METAR/AWOS'tan bölgenin güncel QNH değerini öğren.
  2. Alt skalaya gir. Kollsman penceresine QNH'yi (hPa veya inHg) gir. Meydanda altimetre meydan yüksekliğini okumalıdır.
  3. Kontrol et. Yerde altimetre okuması ile meydan yüksekliği arasındaki farkı işletmenin tolerans kuralına göre kontrol et (birçok işletmede yaklaşık 75 ft).
  4. Geçişte çevir. Yükselirken geçiş irtifasında alt skalayı 1013,25 hPa'a, alçalırken geçiş seviyesinde güncel QNH'ye çevir.

Sık sorulan sorular

QNH nedir?

QNH, bölgenin deniz seviyesine indirgenmiş (ISA varsayımıyla) hava basıncıdır. Alt skalaya QNH girildiğinde altimetre deniz seviyesinden irtifayı (MSL) gösterir; meydandaki uçak meydan yüksekliğini okur.

QFE nedir?

QFE, meydan (pist eşiği) seviyesindeki gerçek basınçtır. Alt skalaya QFE girildiğinde altimetre meydandan yüksekliği gösterir ve uçak piste indiğinde yaklaşık 0 okunur.

QNE nedir?

QNE, standart atmosferin deniz seviyesi basıncı olan 1013,25 hPa değeridir. Alt skala buna ayarlıyken altimetre basınç irtifasını gösterir; uçuş seviyeleri (FL) bu ayarla uçulur.

QNH ile QFE arasındaki fark nedir?

QNH ile altimetre deniz seviyesine göre irtifa, QFE ile meydana göre yükseklik gösterir. Aradaki fark meydan yüksekliğidir: aynı uçak QNH ayarında meydandan 2.000 ft yukarıdaysa ve meydan 1.000 ft ise QNH'de yaklaşık 3.000 ft, QFE'de 2.000 ft okur.

Altimetre ayarı yanlışsa ne olur?

Altimetre yanlış referans yüzeyinden yükseklik gösterir. Alt skala gerçek QNH'den yüksekse altimetre fazla, düşükse eksik okur; yaklaşık her 1 hPa fark 27–30 ft irtifa hatası yapar.

“High to low, look out below” ne demek?

Yüksek basınçlı bölgeden alçak basınçlı bölgeye giderken alt skala güncellenmezse altimetre gerçek irtifadan fazla gösterir ve uçak göstergeden daha alçaktadır. Bu, arazi ve engellere karşı tehlikeli yöndeki hatadır; bu yüzden bölge değişiminde ayar mutlaka güncellenir.

1 hPa kaç fit eder?

Deniz seviyesine yakın irtifalarda yaklaşık 27–30 ft; yükseldikçe hava seyrekleştiği için biraz artar. Pratik sınavlarda genellikle 1 hPa ≈ 30 ft (1 inHg ≈ 1.000 ft) kullanılır.

Geçiş irtifası ve geçiş seviyesi nedir?

Geçiş irtifası (transition altitude) altında QNH, geçiş seviyesi (transition level) üstünde 1013,25 hPa kullanılır. Yükselirken geçiş irtifasında alt skala 1013'e, alçalırken geçiş seviyesinde QNH'ye çevrilir. Değerler AIP'de her meydan için yayımlanır.

Soğuk hava altimetreyi nasıl etkiler?

Altimetre ISA sıcaklık düşüşünü varsayar. Hava ISA'dan soğuksa altimetre gerçek irtifadan fazla gösterir ve uçak göstergeden daha alçaktadır; çok soğuk günlerde engel aşma yüksekliği bu nedenle artırılır. Bu simülasyon standart sıcaklık kolonu varsayar.

Basınç altimetresi nasıl çalışır?

Altimetrenin içindeki aneroid kapsül statik basınçla genişleyip daralır ve bu hareket standart atmosfere göre irtifaya çevrilerek ibrelere aktarılır. Alt skala, hangi basınç değerinin sıfır irtifa sayılacağını belirler.

Kaynaklar

Diğer simülasyonlar