EFIS
Electronic Flight Instrument System
Türkçe: Elektronik Uçuş Aletleri Sistemi
EFIS nedir? Uçuş aletlerinin verilerini dijital ekranlarda birleştiren elektronik uçuş aleti sistemidir; cam kokpitin (glass cockpit) temelini oluşturur.
EFIS nedir?
EFIS, geleneksel mekanik ve elektromekanik uçuş aletlerinin yerini alan, verileri CRT veya LCD ekranlarda gösteren elektronik uçuş aleti sistemidir. Sistem, hava verilerini (irtifa, hava hızı, dikey hız, sıcaklık) hava verisi bilgisayarından (ADC), tutum ve yön verilerini ise atalet referans sisteminden (AHRS/IRS) alır. Bu veriler işlenerek pilota iki ana ekranda sunulur: uçuş tutumu, hız, irtifa, dikey hız ve yönü gösteren Birincil Uçuş Ekranı (PFD) ile seyrüsefer bilgisini gösteren Seyrüsefer Ekranı (ND).
EFIS'in en önemli avantajı, pilotun dikkatini tek bir ekran grubunda toplamasıdır. Göz tarama süresi kısalır ve durumsal farkındalık artar. Ayrıca ekranlar, seyrüsefer sisteminin (FMS, VOR, ILS, GNSS) bilgilerini aynı görüntü üzerinde birleştirebilir; böylece rota, iniş yolu ve uyarılar tek bakışta izlenebilir. Ekran modları (örneğin ILS, VOR, NAV, ARC) pilotun ihtiyacına göre seçilebilir.
Pilot açısından EFIS'i kullanırken bilinmesi gereken bir nokta da, sistem arızalarında yedek (standby) aletlerin ve ilgili yedek sistemlerin devrede olmasıdır. Ekran arızası ya da veri kaybı durumunda pilotun hangi bilgilerin güvenilir olduğunu anlaması ve yedek göstergelere geçebilmesi gerekir. Uçağa özgü ayrıntılar, yedek aletlerin zorunluluğu ve prosedürler ilgili uçak flight manual (AFM) ve operatör dokümanlarında belirtilir.
Karıştırılanlar
| Özellik | EFIS | EICAS / ECAM |
|---|---|---|
| Ana görev | Uçuş bilgilerini (PFD, ND) göstermek | Motor ve sistem parametrelerini ve uyarıları göstermek |
| Tipik ekranlar | PFD ve ND | Motor ekranı (EICAS) ya da sistem durum ekranı (ECAM) |
EFIS sisteminde uçuş tutumu, hava hızı, irtifa ve yönü birincil olarak gösteren ekran hangisidir?
PFD (Birincil Uçuş Ekranı), uçuş tutumu, hız, irtifa, dikey hız ve yön bilgilerini gösteren EFIS ekranıdır. ND ise seyrüsefer bilgisini gösterir.
ATPL sınavında bu konu nasıl sorulur? 3 soru
Sorular sınavdaki gibi İngilizcedir. Cevabını düşün, sonra aç.
1. On a Boeing 737-400, when you start the Electronic Flight Instrument System and access the Flight Management Computer/Control Display Unit (FMC/CDU), the first three pages you normally see in order are _____.
- IDENT - RTE - DEPARTURE
- IDENT - POS INIT - RTE
- POS INIT - RTE - DEPARTURE
- POS INIT - RTE - IDENT
Cevabı göster
Doğru cevap: IDENT - POS INIT - RTE
The standard startup sequence for the B737-400 FMC/CDU is IDENT (aircraft identification), POS INIT (position initialization), and RTE (route entry), in that order.
2. On an EFIS display, when showing weather radar returns, precipitation intensity is shown using a colour sequence. Which sequence is correct according to JAR-25?
- green, red, magenta, black
- black, amber/yellow, magenta, red
- amber/yellow, magenta, black
- green, amber/yellow, red, magenta
Cevabı göster
Doğru cevap: green, amber/yellow, red, magenta
The standard colour progression for increasing precipitation intensity follows: green (light), amber/yellow (moderate), red (heavy), and magenta (very heavy or hail).
3. Which of the following parameters are displayed on the Primary Flight Display (PFD) of an EFIS-equipped aircraft?
- attitude, heading, altitude, systems information.
- IAS, attitude, altitude, heading.
- attitude, heading, IAS, navigation map in Plan layout mode.
- altitude, attitude, heading, engine parameters.
Cevabı göster
Doğru cevap: IAS, attitude, altitude, heading.
The PFD presents the core flight parameters needed for aircraft control: airspeed (IAS), attitude (pitch and roll), altitude, and heading.
EFIS hakkında sık sorulan sorular
EFIS'te PFD ile ND arasındaki fark nedir?
EFIS'te Birincil Uçuş Ekranı (PFD) tutum, hız, irtifa, dikey hız ve yönü gösterir. Seyrüsefer Ekranı (ND) ise seyrüsefer bilgisini sunar.
EFIS arızalanırsa pilot ne yapmalıdır?
Ekran arızası veya veri kaybında pilot hangi bilgilerin güvenilir olduğunu anlamalı ve yedek göstergelere geçebilmelidir. Yedek aletlerin zorunluluğu AFM ve operatör dokümanlarında belirtilir.
Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma
- FAA — Pilot's Handbook of Aeronautical Knowledge (FAA-H-8083-25C)
- SHGM — Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (mevzuat ve duyurular)
- FAA — Instrument Flying Handbook (FAA-H-8083-15B, PDF)
- FAA — Instrument Procedures Handbook
- ICAO Annex 6 — Operation of Aircraft
Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.
Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]