Yaw

Yaw / Sapma

Türkçe: Sapma

KISACA

Yaw, uçağın dikey ekseni etrafında dönmesidir; burun sağa ya da sola döner, kanat açısı değişmez.

Yaw nedir?

Yaw, uçağın dikey ekseni (Z ekseni) etrafında yapılan rotasyondur. Burun sağa ya da sola dönerken gövde de aynı yönde sapma gösterir. Yaw hareketi, esas olarak kuyruk yüzeyinin (vertical stabilizer) arka kısmında bulunan dümen (rudder) tarafından kontrol edilir. Pilot, pedallara basarak rudder'ı hareket ettirir ve böylece yaw'ı kontrol eder.

Yaw hareketi, pitch (burun yukarı-aşağı) ve roll (kanat yukarı-aşağı) ile birlikte uçağın üç ana kontrol ekseni arasında yer alır. Koordineli uçuşta, yaw ve roll birlikte çalışmalıdır; aksi takdirde uçak yan kaydırma (slip) ya da yan sürükleme (skid) yapabilir. Yan kaydırma, uçağın yaw hızı roll hızından daha az olduğunda meydana gelir; yan sürükleme ise yaw hızı roll hızından daha fazla olduğunda oluşur.

Yaw kontrolü, özellikle tek motorlu uçaklarda kritik öneme sahiptir. Motor arızası durumunda, çalışan motorun itme vektörü uçağı yan kaydırmaya zorlayabilir; bu durumda pilot, uçağı kontrol altında tutmak için rudder'a basmalıdır. Yaw hareketi, iniş sırasında da önemlidir; pist hizasında kalabilmek için doğru yaw kontrolü gereklidir.

Örnek

Pilot, sağ pedala basarak rudder'ı sağa hareket ettirir. Uçağın burnu sağa döner (yaw sağa). Aynı anda, koordineli uçuş için pilot sağ aileronla kanatı sağa yatırır (roll sağa). Sonuç: uçak koordineli bir dönüş yapar.

Tek motorlu uçakta sağ motor arızası: Motor itme vektörü uçağı sola sapma (yaw sola) yapmaya çalışır. Pilot, bunu dengelemek için sol pedala basarak rudder'ı sola hareket ettirir ve uçağı kontrol altında tutar.
KENDİNİ DENE

Tek motorlu bir uçakta sağ motor arızası meydana gelir. Pilot ne yapmalıdır?

Yaw hakkında sık sorulan sorular

Yaw ile roll arasındaki fark nedir?

Yaw, uçağın dikey ekseni etrafında burnun sağa ya da sola dönmesidir; roll ise uçağın boylamasına ekseni etrafında kanatların yukarı aşağı hareketidir. Koordineli uçuşta yaw ve roll birlikte çalışmalıdır.

Yaw hareketi nasıl kontrol edilir?

Yaw hareketi esas olarak kuyruktaki dümen (rudder) tarafından kontrol edilir ve pilot pedallara basarak rudder'ı hareket ettirir. Yaw kontrolü özellikle tek motorlu uçaklarda, motor arızasında kritik öneme sahiptir.

Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma

Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.

Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]