Roll

Roll / Yalpa

Türkçe: Yalpa

KISACA

Yalpa, uçağın boylamasına ekseni etrafında dönme hareketidir; kanatlar yükselir ve alçalır.

Roll nedir?

Yalpa, uçağın burun-kuyruk çizgisini (boylamasına ekseni) merkez alan dönme hareketidir. Pilot ön kontrol yüzeylerini (aileron) hareket ettirerek bu hareketi başlatır. Sol aileron yukarı, sağ aileron aşağı hareket ettiğinde uçak sağa yalpar; tersi olduğunda sola yalpar.

Yalpa hareketi, uçağın üç kontrol ekseni (pitch, roll, yaw) arasında en hızlı yanıt veren harekettir. Dönüş yaparken yatış açısı (bank angle) oluşturmak için yalpa gereklidir. Yalpa kontrol edilmezse uçak yan denge kaybeder ve yan kayış (slip) veya yan kaymaya (skid) maruz kalır.

Pilot için yalpa kontrolü, temel uçuş becerisinin bir parçasıdır. Standart dönüş, koordineli uçuş ve tüm manevraların temeli yalpaya dayanır. Ayrıca yan rüzgâr iniş sırasında kanat düşürmek (crab düzeltmesi) için de yalpa kullanılır.

Örnek

Pilot sağa dönüş yapmak için ön kontrol çubuğunu (yoke) sağa çekerek sağ aileron aşağı, sol aileron yukarı hareket ettirir. Uçak sağa yalpar ve 15° yatış açısına ulaşır. Dönüş tamamlandığında yoke merkeze döndürülerek yalpa durdurulur.

Karıştırılanlar

HareketEksenKontrol YüzeyiSonuç
Roll (Yalpa)Boylamasına (Pitch)AileronYatış açısı oluşur
Pitch (Yunuslama)Enine (Roll)ElevatorBurun yukarı/aşağı
Yaw (Sapma)Dikey (Yaw)RudderBurun sağa/sola
KENDİNİ DENE

Pilot sağa dönüş yapmak istiyor. Yalpa hareketi başlatmak için hangi kontrol yüzeyini kullanmalıdır?

ATPL sınavında bu konu nasıl sorulur? 2 soru

Sorular sınavdaki gibi İngilizcedir. Cevabını düşün, sonra aç.

1. Clouds arranged in patches or sheets, grey or white, made up of elements resembling pebbles or rollers, always separated from the ground, are classified as:

  1. Nimbostratus.
  2. Stratocumulus.
  3. Altostratus.
  4. Stratus.
Cevabı göster

Doğru cevap: Stratocumulus.

Stratocumulus consists of distinct rounded masses or rolls arranged in layers or patches. Nimbostratus is a continuous dark layer; Altostratus is uniform; Stratus is a featureless layer.

2. A rate of turn indicator uses a gyroscope. Which statements are correct? 1 - The gyroscope spin axis is parallel to the pitch axis. 2 - The gyroscope spin axis is parallel to the yaw axis. 3 - The gyroscope spin axis is parallel to the roll axis. 4 - The gyroscope has one degree of freedom. 5 - The gyroscope has two degrees of freedom. (Note: degrees of freedom do not include the rotor spin axis.)

  1. 2, 4.
  2. 3, 5.
  3. 3, 4.
  4. 1, 5.
Cevabı göster

Doğru cevap: 2, 4.

The rate of turn indicator's gyroscope has its spin axis parallel to the pitch axis (statement 2) and is mounted with one degree of freedom (statement 4) to sense rotation about the yaw axis.

Bu dersten 10 soruyu ücretsiz çöz →

Roll hakkında sık sorulan sorular

Yalpa hareketi aileron ile nasıl oluşturulur?

Yalpa, pilotun ön kontrol yüzeylerini (aileron) hareket ettirmesiyle başlatılır. Sol aileron yukarı, sağ aileron aşağı hareket ettiğinde uçak sağa yalpar; tersi olduğunda sola yalpar.

Yalpa kontrol edilmezse ne olur?

Yalpa kontrol edilmezse uçak yan denge kaybeder ve yan kayış (slip) ya da yan kaymaya (skid) maruz kalır. Yalpa kontrolü, standart dönüş ve koordineli uçuşun temelidir.

Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma

Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.

Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]