ASD
Accelerate-Stop Distance Required
Türkçe: Hızlanma-Durma Mesafesi (Gerekli)
ASD (Accelerate-Stop Distance Required), uçağın kalkış sırasında hızlanıp kalkışı reddetme durumunda güvenle durabilmesi için gereken toplam mesafedir.
ASD nedir?
ASD, İngilizce Accelerate-Stop Distance Required kelimelerinin kısaltmasıdır ve Türkçede hızlanma-durma mesafesi olarak anılır. Kalkış sırasında kritik bir sorun (örneğin kritik motor arızası ya da ciddi bir uyarı) oluşursa pilot kalkışı reddeder. ASD, uçağın V1 karar hızına kadar hızlanmasını, ardından frenleme ile tamamen durmasını sağlamak için gereken toplam mesafeyi ifade eder.
Bu mesafe; uçağın kalkış ağırlığı, sıcaklık, basınç irtifası, rüzgâr bileşeni, pist eğimi ve pist yüzey durumu gibi değişkenlere bağlıdır. Değerler üreticinin hazırladığı performans verilerinden ve uçağın Flight Manual (AFM) dokümanlarından alınır. Hesap yöntemi CS-25 gibi uçuş elverişlilik standartlarında tanımlanmıştır. Uygulamada kesin değerler AFM ve operatörün onaylı performans kaynağında yer alır.
Pilot için önemi şudur: Kalkış kararı verilmeden önce ASD değerinin, pistte mevcut olan ASDA değerini aşmadığından emin olunmalıdır. Bu karşılaştırma, kalkış güvenliğinin temel koşullarından biridir. V1 hızı ve kalkış öncesi kontroller, bu performans verilerine göre belirlenen operasyonel planlamanın parçasıdır.
Karıştırılanlar
| Özellik | ASD (Gerekli) | ASDA (Mevcut) |
|---|---|---|
| Anlamı | Uçağın kalkışı reddetmek için ihtiyaç duyduğu toplam mesafe | Pistte (ve varsa stopway üzerinde) fiilen kullanılabilen durdurma mesafesi |
| Belirleyen | Uçak performans verileri ve AFM | Pistin fiziksel uzunluğu ve tanımlı stopway |
| Kural | ASD, ASDA değerini aşmamalıdır | ASDA, ASD için yeterli olmalıdır |
Kalkışı reddetme senaryosunda uçağın hızlanıp durması için gereken toplam mesafe hangi terimle ifade edilir?
ASD (Accelerate-Stop Distance Required), kalkışı reddetme durumunda gereken toplam durdurma mesafesidir. ASDA ise pistte mevcut olan mesafedir.
ASD hakkında sık sorulan sorular
ASD ile ASDA arasındaki fark nedir?
ASD (Accelerate-Stop Distance Required), kalkışı reddetme durumunda uçağın hızlanıp durması için gereken mesafedir; ASDA ise pistte mevcut olan karşılık gelen mesafedir. Kalkış güvenli sayılması için ASD değeri ASDA değerini aşmamalıdır.
Kalkışta ASD ne zaman kritik olur?
ASD, kalkış sırasında V1 karar hızından önce kritik bir arıza ya da uyarı oluştuğunda kalkışı reddetme senaryosu için hesaplanır. Sıcak hava, yüksek irtifa ve ağır kalkış ağırlığı bu mesafeyi artırır.
Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma
- FAA — Pilot's Handbook of Aeronautical Knowledge (FAA-H-8083-25C)
- FAA — Airplane Flying Handbook (FAA-H-8083-3C)
- EASA Easy Access Rules for Air Operations (Part-NCO, Part-CAT)
- ICAO Annex 6 — Operation of Aircraft
- SHGM — Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (mevzuat ve duyurular)
Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.
Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]