ROC
Rate of Climb
Türkçe: Tırmanış Hızı
ROC, uçağın ya da İHA'nın birim zamanda (dakika başına) kazandığı yüksekliktir. Feet/dakika (fpm) ya da metre/dakika (m/min) cinsinden ölçülür.
ROC nedir?
Tırmanış hızı, uçak ya da İHA'nın dikey performansını gösteren önemli bir parametredir. Pozitif ROC tırmanışı, negatif ROC alçalmayı ifade eder. İHA pilotluğunda ROC, batarya kapasitesi, motor gücü, hava yoğunluğu ve yüke bağlı olarak değişir.
İHA operasyonlarında ROC hesaplaması, uçuş planlaması ve güvenli tırmanış profilinin belirlenmesi için kritiktir. Örneğin, engel temizleme (obstacle clearance) gereksinimlerini karşılamak ya da belirli bir irtifaya ulaşma süresini tahmin etmek için ROC bilinmelidir. Çoğu İHA'nın teknik özellikleri maksimum ROC değerini içerir.
Hava şartları (sıcaklık, basınç, nem) ve İHA'nın ağırlığı ROC'u etkiler. Yoğun hava (deniz seviyesi, soğuk gün) daha yüksek ROC sağlarken, ince hava (yüksek irtifa, sıcak gün) ROC'u azaltır. Pilot, uçuş planı sırasında bu değişkenleri göz önüne almalı ve güvenli marjin bırakmalıdır.
Örnek
Bir İHA'nın maksimum ROC değeri 3 m/s olarak belirtilmiştir. Deniz seviyesinden 60 metre irtifaya ulaşmak kaç saniye sürer?
60 m ÷ 3 m/s = 20 saniye. Ancak rüzgâr, sıcaklık ve yük nedeniyle gerçek süre daha uzun olabilir; pilot her zaman güvenli marjin bırakmalıdır.
ATPL sınavında bu konu nasıl sorulur? 3 soru
Sorular sınavdaki gibi İngilizcedir. Cevabını düşün, sonra aç.
1. During a positive climb, which statement about best angle of climb speed (VX) and best rate of climb speed (VY) is correct?
- VX is always above VY.
- VX may be greater or less than VY depending on altitude
- VY is always above VMO.
- VX is always below VY.
Cevabı göster
Doğru cevap: VX is always below VY.
VX (best angle of climb) is always slower than VY (best rate of climb). VX maximizes altitude gain per distance; VY maximizes altitude gain per time. The speed for maximum angle is always lower.
2. For a twin-engine piston aircraft with variable pitch propellers at a given mass and altitude, minimum drag speed is 125 kt and holding speed (minimum fuel burn per hour) is 95 kt. At what speed is best rate of climb achieved?
- lower than 95 kt
- between 95 and 125 kt
- equal to 125 kt
- equal to 95 kt
Cevabı göster
Doğru cevap: equal to 125 kt
Best rate of climb (VY) occurs at or very near the speed of minimum drag (125 kt). At this speed, the excess power available is maximum, producing the greatest rate of altitude gain.
3. How does the best rate of climb change as altitude increases, assuming constant gross mass?
- decreases with increasing altitude since the thrust available decreases due to the lower air density.
- increases with increasing altitude since the drag decreases due to the lower air density.
- increases with increasing altitude due to the higher true airspeed.
- is independent of altitude.
Cevabı göster
Doğru cevap: decreases with increasing altitude since the thrust available decreases due to the lower air density.
At higher altitudes, air density decreases, reducing available thrust. Since thrust decreases faster than drag at the best rate of climb speed, the maximum vertical speed decreases with altitude.
Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma
- SHGM — İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA, 30.07.2026)
- SHGM İHA Takip (İHATTYS / İHA kayıt)
- SHGM — Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (mevzuat ve duyurular)
Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.
Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]