GBAS
Ground-Based Augmentation System
Türkçe: Yer Tabanlı Takviye Sistemi
GBAS (Ground-Based Augmentation System), GNSS sinyallerini yer istasyonu düzeltmeleriyle iyileştirerek hassas yaklaşma sağlayan yer tabanlı bir takviye sistemidir.
GBAS nedir?
GBAS (Ground-Based Augmentation System), GNSS (uydu tabanlı seyrüsefer) sinyallerinin doğruluğunu ve bütünlüğünü havaalanına yakın bir yer istasyonu üzerinden artırarak hassas yaklaşma imkânı sağlayan bir takviye sistemidir. Sistem, konumu bilinen sabit referans alıcılarından oluşan bir yer altyapısı ile uçakta çalışan GNSS alıcısı ve yetkilendirilmiş uçuş yazılımından meydana gelir. Yer istasyonu, uydu ölçümlerindeki hataları (yörünge, saat ve atmosfer kaynaklı hatalar) hesaplayarak düzeltme verisi üretir.
Düzeltmeler VHF Veri Yayını (VDB) üzerinden uçağa iletilir. Veri ayrıca yaklaşma yolunu tanımlayan Son Yaklaşma Segmenti (FAS) bilgisini içerir; böylece pilotun ve otopilotun izleyeceği yol yerde tanımlanmış olur. ICAO bu uygulamayı GLS (GNSS Landing System) olarak adlandırır. GBAS, ILS'in localizer ve glide slope antenleri gibi yerde yönlendirme ekipmanı gerektiren yapısına alternatif olarak tasarlanmıştır.
Pilot için önemi: GBAS, ILS kurulamayan ya da maliyetli olan havaalanlarında hassas yaklaşma imkânı sağlar ve tek bir yer istasyonu birden fazla pist ucunu destekleyebilir. Uygulama kapsamı ülke ve otoriteye göre değişir; yaygın uygulama CAT I operasyonlarıdır, CAT II/III için standart ve onay çalışmaları sürmektedir. Hangi pistte ve hangi minimumlarla GBAS yaklaşması yapılabileceği AIP ve işletmenin operasyon el kitabına göre belirlenir.
Karıştırılanlar
| ILS | GBAS (GLS) | SBAS (LPV) |
|---|---|---|
| Yerde localizer ve glide slope antenleri | Yerde referans alıcıları ve VDB yayını | Uydu takviyesi, havaalanında ek anten gerekmez |
| VHF/UHF yönlendirme sinyali | GNSS düzeltmesi ve FAS verisi | GNSS düzeltmesi, geniş alan kapsamı |
| Yerde kurulu ekipmana bağlı | Tek istasyonla birden fazla pist ucu | Geniş bölge için tek sistem |
GBAS, hassas yaklaşma için uçağa hangi yoldan düzeltme verisi ve yaklaşma yolu bilgisi iletir?
GBAS düzeltmeleri ve FAS verisini VHF Veri Yayını (VDB) ile iletir; VOR, NDB ve radar bu amaçla kullanılmaz.
GBAS hakkında sık sorulan sorular
GBAS ile ILS arasındaki fark nedir?
GBAS, GNSS sinyallerini yerdeki referans istasyonunun düzeltmeleriyle iyileştirerek hassas yaklaşma sağlar. ILS ise yerde localizer ve glide slope antenleri ile yönlendirme sinyali üretir; GBAS'ta bu antenler gerekmez.
GBAS hangi yaklaşma kategorilerini destekler?
GBAS ile yaygın olarak CAT I hassas yaklaşmalar uygulanır. CAT II/III için standart ve onay çalışmaları sürmektedir ve uygulama yetkili otoritenin onayına bağlıdır.
Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma
- FAA — Pilot's Handbook of Aeronautical Knowledge (FAA-H-8083-25C)
- SHGM — Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (mevzuat ve duyurular)
- AIP Türkiye — DHMİ Havacılık Bilgi Yayını
- FAA — Instrument Procedures Handbook
Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.
Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]