E6B
E6B Flight Computer (Dead Reckoning Computer)
Türkçe: E6B Uçuş Hesaplayıcısı (Dead Reckoning Hesaplayıcısı)
E6B, rüzgâr üçgeni, hız, zaman, mesafe ve yakıt hesaplarında kullanılan dairesel kaydırmalı cetvel tipi manuel uçuş hesaplayıcısıdır.
E6B nedir?
E6B, dairesel kaydırmalı cetvel (circular slide rule) prensibiyle çalışan manuel bir uçuş hesaplayıcısıdır. Dead reckoning (tahmini konum) navigasyonunda gerekli olan rüzgâr düzeltmesi, yer hızı, varış süresi, mesafe ve yakıt tüketimi gibi hesaplar bu araçla elle yapılır. Kökeni ABD'de 1930'lara dayanır ve uzun yıllar yaygın bir pilot eğitim aracı olmuştur.
Aletin bir yüzünde (genellikle rüzgâr tarafı) rüzgâr üçgeni için dönen bir disk ve kayar bir pencere bulunur; diğer yüzünde basınç irtifası, sıcaklık ve hava yoğunluğuna bağlı gerçek hava hızı (TAS) gibi hesaplar yapılır. Ayrıca zaman-hız-mesafe ve birim çevirme (km-NM, litre-galon, feet-metre) için ayrı skalalar vardır. Modern EFB uygulamaları bu işlemleri yapabilse de E6B becerisi, bir ekran ya da elektrik arızasında bile hesap yapabilmeyi sağlar.
Hesabın doğruluğu için rüzgâr yönünün geldiği yön olarak girilmesi, birimlerin tutarlı olması ve düzeltme açısının (wind correction angle, WCA) rüzgâra karşı yönde uygulanması gerekir. Bu adımlar hatalı yapılırsa rota sapması ve yakıt planında hata ortaya çıkar. Bu nedenle PPL eğitiminde navigasyon uçuşlarından önce hesabın elle doğrulanması öğretilir.
Örnek
Aşağıdakilerden hangisi E6B ile yapılabilen bir hesaptır?
E6B, rüzgâr üçgeni, hız, zaman, mesafe ve yakıt gibi navigasyon hesaplarını yapar; METAR çözümü ve frekans seçimi bu aracın işi değildir.
E6B hakkında sık sorulan sorular
E6B ile GPS navigasyon cihazı farkı nedir?
E6B, uçuş hesaplarını elle yapan manuel bir dairesel hesaplayıcıdır; GPS ise konum ve yer hızını otomatik sağlar. E6B elektrik gerektirmediği için yedek bir beceri olarak PPL eğitiminde öğretilir.
E6B rüzgâr üçgeni nasıl çözülür?
E6B'de rota ve rüzgâr yönü/hızı disk üzerindeki işaretlere hizalanır; düzeltme açısı (WCA) ve yer hızı (GS) okunur. Rüzgâr yönünün geldiği yön olarak girilmesi gerekir.
Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma
- FAA — Pilot's Handbook of Aeronautical Knowledge (FAA-H-8083-25C)
- FAA — Aeronautical Information Manual (AIM)
- AIP Türkiye — DHMİ Havacılık Bilgi Yayını
- EASA Easy Access Rules for Aircrew (Part-FCL, Part-MED)
Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.
Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]