Arka Sınır

Aft Limit

Türkçe: Arka sınır, aft limit

KISACA

Arka sınır, ağırlık merkezinin (CG) uçak boyunca geri doğru hareket edebileceği maksimum konumdur; bu sınırın ötesinde uçak dengesiz ve kontrol edilemez hale gelir.

Arka Sınır nedir?

Arka sınır (Aft Limit), uçağın ağırlık merkezi (Center of Gravity - CG) için tanımlanmış zarfın (envelope) arka ucudur. Uçak tasarımcıları tarafından belirlenen bu sınır, uçağın statik ve dinamik stabilitesini korumak için kritik bir parametredir.

CG arka sınırının ötesine geçmesi durumunda, uçak aşırı derecede kararlı hale gelir ve kontrol edilmesi zorlaşır. Özellikle iniş sırasında, arka sınırın ötesindeki bir CG konumu, asansör kontrolünün yetersiz kalmasına, pitch kontrolünün zayıflamasına ve uçağın arka ucunun yere çarpma riskine neden olabilir. Ayrıca, arka sınırın ötesindeki bir CG, uçağın spin'e girme eğilimini artırır.

Pilot ve operasyon ekibi, her uçuş öncesinde ağırlık ve denge hesaplaması yaparak CG'nin zarfın sınırları içinde (ön sınır ile arka sınır arasında) olduğunu doğrulamalıdır. Bu kontrol, AFM (Aircraft Flight Manual) veya POH (Pilot's Operating Handbook) tarafından sağlanan ağırlık-moment diyagramları kullanılarak yapılır.

Örnek

Bir Cessna 172'de arka sınır %25 MAC (Mean Aerodynamic Chord) olarak tanımlanmış olsun. Yakıt, yolcu ve kargo yüklendikten sonra hesaplanan CG %27 MAC'ta ise, bu uçak arka sınırı aşmış demektir ve uçuş yapılamaz. Yolcu veya kargo çıkarılarak CG ön tarafa kaydırılmalıdır.

Karıştırılanlar

ParametreÖn Sınır (Forward Limit)Arka Sınır (Aft Limit)
TanımCG'nin ileri gidebileceği maksimum konumCG'nin geri gidebileceği maksimum konum
Aşılırsa RiskiKontrol kaybı, asansör yetersizliğiStabilite kaybı, spin eğilimi
Tipik KonumMAC'ın %15-25'iMAC'ın %25-35'i
KENDİNİ DENE

Bir uçağın arka sınırı %28 MAC olarak tanımlanmıştır. Ağırlık ve denge hesaplaması sonrası CG %30 MAC'ta bulunmuştur. Pilot ne yapmalıdır?

ATPL sınavında bu konu nasıl sorulur? 3 soru

Sorular sınavdaki gibi İngilizcedir. Cevabını düşün, sonra aç.

1. How does positioning the centre of gravity at the aft limit affect the fuel consumption rate of an aircraft?

  1. Increases
  2. Marginal increase
  3. No effect
  4. Decreases
Cevabı göster

Doğru cevap: Decreases

Ağırlık merkezi aft limitine konumlandırıldığında, asansör trim sürüklenmesi azalır ve yakıt tüketimi düşer.

2. An aircraft has a total mass of 9000 kg. The centre of gravity is at 2.0 m from the datum. The aft CG limit is 2.1 m. The forward cargo hold is at 0.8 m and the aft hold is at 3.8 m from the datum. What mass of cargo must be moved from the forward hold to the aft hold to position the CG at the aft limit?

  1. 900 kg
  2. 30.0 kg
  3. 300 kg
  4. 196 kg
Cevabı göster

Doğru cevap: 300 kg

Moving cargo aft increases the CG moment. Calculate the moment needed to shift CG from 2.0 m to 2.1 m, then determine the mass required using the 3.0 m difference in hold positions.

3. An aircraft has a total mass of 2900 kg with its centre of gravity at station 115. The aft CG limit is station 116. What is the maximum mass you can add at station 130 without exceeding the aft limit?

  1. 140 kg.
  2. 14 kg.
  3. 317 kg.
  4. 207 kg.
Cevabı göster

Doğru cevap: 207 kg.

Use the CG shift formula: allowed mass = (mass × aft limit − current mass × current CG) ÷ (loading station − aft limit). The new CG must not move beyond station 116.

Bu dersten 10 soruyu ücretsiz çöz →

Arka Sınır hakkında sık sorulan sorular

Arka sınır aşılırsa uçakta ne olur?

CG arka sınırın ötesine geçerse uçak aşırı derecede kararlı hale gelir ve kontrolü zorlaşır. İniş sırasında asansör kontrolü yetersiz kalabilir, uçağın arka ucu yere çarpabilir ve spin eğilimi artar.

Ağırlık merkezi arka sınır içinde olduğu nasıl kontrol edilir?

Pilot ve operasyon ekibi her uçuş öncesinde ağırlık ve denge hesaplaması yaparak CG'nin ön sınır ile arka sınır arasında olduğunu doğrular. Bu kontrol AFM veya POH tarafından sağlanan ağırlık-moment diyagramlarıyla yapılır.

Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma

Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.

Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]