CG
Center of Gravity
Türkçe: Ağırlık Merkezi
CG, uçağın toplam ağırlığının yoğunlaştığı ve denge noktasını belirleyen hayali noktadır. Uçağın güvenli ve verimli uçuşu için CG'nin belirli sınırlar içinde olması zorunludur.
CG nedir?
Ağırlık Merkezi (CG), uçağın tüm kütlesinin eşit şekilde dağıldığı ve dengede durduğu hayali noktadır. Uçağın ağırlık ve denge hesaplamalarında merkez referans noktası olarak kullanılır ve genellikle Ortalama Aerodinamik Kord (MAC) üzerinde yüzde cinsinden ifade edilir.
CG konumu uçağın stabilitesi, kontrol karakteristikleri ve performansı üzerinde doğrudan etkili olur. CG'nin çok ileri olması (forward) uçağı ağırlaştırır ve kontrol gücü azalır; çok geri olması (aft) ise stabilitesini bozar ve spin eğilimi artırır. Bu nedenle her uçak için Uçak Uçuş El Kitabı (AFM) tarafından belirtilen CG sınırları vardır.
Pilot, her uçuş öncesinde yolcu, yakıt ve kargo dağılımını dikkate alarak CG'nin izin verilen aralıkta olduğunu kontrol etmelidir. Ağırlık ve denge hesaplaması, uçuş planlamasının kritik bir parçasıdır ve hatalı CG konumu uçağın uçuş karakteristiklerini tehlikeye düşürebilir.
Örnek
Karıştırılanlar
| Koşul | CG Ön Sınırının Ötesinde | CG Arka Sınırının Ötesinde |
|---|---|---|
| Kontrol Zorluğu | Ağır burun, asansör kontrol zor | Hafif burun, kontrol hassas |
| Stabilite | Statik stabilite iyi, dinamik stabilite düşük | Statik stabilite zayıf, spin riski |
| Pilot Hissi | Uçak ağır, tepki yavaş | Uçak çok duyarlı, aşırı tepki |
Bir uçağın CG'si AFM'de belirtilen ön sınırının ötesine geçerse (çok ileri), uçağın uçuş karakteristikleri nasıl değişir?
CG çok ileri olduğunda uçağın ağırlık merkezi kanat taşıyıcı kuvvetinin ön tarafına kayar. Pilot, uçağı dengelemek için asansörde daha fazla geri kuvvet uygulaması gerekir ve kontrol gücü sınırlanır. Bu durum özellikle iniş sırasında tehlikeli olabilir.
ATPL sınavında bu konu nasıl sorulur? 3 soru
Sorular sınavdaki gibi İngilizcedir. Cevabını düşün, sonra aç.
1. An aircraft has a loaded mass of 5500 lbs and the centre of gravity is at 22 inches aft of the datum. A passenger weighing 150 lbs moves from row 1 to row 3, a distance of 70 inches aft. What is the new CG position?
- 23.9 inches
- 22.9 inches
- 26.3 inches
- 21.1 inches
Cevabı göster
Doğru cevap: 23.9 inches
Yolcu 70 inç geri hareket ettiğinde moment değişimi (150 × 70) ÷ 5500 = 1,9 inç olup yeni CG konumu 23,9 inç olur.
2. An aeroplane has its centre of gravity at 713 mm aft of the datum point. The mean aerodynamic chord extends from 524 mm to 1706 mm aft of datum. Calculate the CG position as a percentage of MAC.
- 10 %
- 60 %
- 41 %
- 16 %
Cevabı göster
Doğru cevap: 16 %
CG yüzde MAC = (CG konumu − MAC ön kenarı) ÷ MAC uzunluğu × 100 formülü ile hesaplanır.
3. The centre of gravity is at 21% MAC. The MAC is 73 inches long and its leading edge is 26 inches aft of datum. What is the CG position relative to datum?
- 10.67 inches fwd of datum
- 41.33 inches fwd of datum
- 10.67 inches aft of datum
- 41.33 inches aft of datum
Cevabı göster
Doğru cevap: 10.67 inches fwd of datum
CG = MAC ön kenarından 21% × 73 = 15,33 inç; datum'dan = 26 − 15,33 = 10,67 inç ileri konumdadır.
CG hakkında sık sorulan sorular
CG neden önemlidir?
Uçağın dengesi, kontrol edilebilirliği, yakıt verimliliği ve güvenliği CG konumuna doğrudan bağlıdır. Sınırlar dışında CG, uçuş kazalarına yol açabilir.
CG nasıl hesaplanır?
Uçağın boş ağırlığı, ağırlık merkezinin referans noktasından uzaklığı, yolcu, yakıt ve bagajın konumları kullanılarak moment hesaplaması yapılır. Moment toplamının toplam ağırlığa bölümü CG yüzdesini verir.
Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma
- FAA — Pilot's Handbook of Aeronautical Knowledge (FAA-H-8083-25C)
- SHGM — Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (mevzuat ve duyurular)
Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.
Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]