İHA (Drone) Uçuş Kontrol: ayrıntılı anlatım
Yayın: · Son güncelleme: · Hazırlayan: Son Yaklaşma editörlüğü
Drone uçurmadan önce hangi kurallara bakılır?
Türkiye'de 500 gram ve üzerindeki insansız hava araçları SHGM'nin İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı'na (SHT-İHA) tabidir. SHGM'nin yeni talimatı 30 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi; geçiş süresi 31 Temmuz 2027'de bitiyor ve İHATTYS açılana kadar kayıt/izin işlemleri eski düzenle (2019 talimatı) yürütülüyor. Bir uçuşun kurallara uygun olup olmadığı birkaç soruya bağlıdır: nerede (yeşil, izne tabi ya da kırmızı bölge), ne kadar yüksekte ve ne kadar uzakta, ne zaman (gündüz mü gece mi), görüş hattında mı, insanlara ne kadar yakın ve uçuşun hobi mi ticari mi olduğu.
Bu simülasyon her soruyu ilgili madde ile karşılaştırır. Bir kural uçuşu tamamen engelliyorsa (ör. hobi uçuşunun havalimanı yakınında olması ya da gece uçuş) sonuç "Uçamazsın" olur. Engel yok ama izin gerekiyorsa (ör. ticari bir uçuşun kırmızı bölgede olması) "İzin gerekir" der; izin başvurusunun ne kadar önce yapılacağını da yazar.
| Kural | Eski (SHT-İHA 2019, geçiş dönemi) | Yeni (SHT-İHA 2026, yürürlükte) |
|---|---|---|
| Sınıflar | İHA0 500 g–4 kg · İHA1 4–25 kg · İHA2 25–150 kg · İHA3 150 kg+ (Md.5) | M0 500 g–4 kg · M1 4–25 kg · M2 25–150 kg · M3 150 kg+ · Basit İHA muaf (Md.8) |
| Pilot | İHA0 (12+) ve İHA1 (15+): lisans yok, kayıt · İHA2/İHA3: lisans (18+) (Md.14) | P0 (10+) · P1 (18+) · P2 (18+) (Md.15, Md.17) |
| Azami yükseklik | 400 ft (120 m) AGL (Md.19/1-c) | 120 m (P0 ve P1) (Md.15/2) |
| Yatay mesafe | Görüş hattında, en fazla 500 m (Md.19/1-b) | Görüş hattında, en fazla 3000 m (P0 ve P1) (Md.15/2) |
| Gece | Yok: gün doğumu – gün batımı arası (Md.19/1-a) | P0 yalnızca gündüz · P1 uygun donanımla gece (Md.15/2) |
| İnsanlar | İnsan ve yapılardan en az 50 m (Md.19/1-ç) | Kalabalık insan grupları üzerinde uçuş yalnızca P2 (Md.15/2) |
| Görüş hattı dışı | İHA0/İHA1 için yok (Md.19/1-b) | Yalnızca P2 (Md.15/2) |
| Bölgeler | Serbest (yeşil) · izne tabi · kırmızı (özel izne tabi) (Md.4, Md.17, Md.18) | Yeşil · turuncu · kırmızı (İHATTYS haritası) (Md.12) |
| Havalimanı | Pist kenarından 5 NM (9 km) içi kırmızı bölge (Md.18/1-a) | Haritadaki kırmızı bölge; uçuş öncesi kontrol zorunlu (Md.12, Md.22/2) |
| Kayıt | SHGM İHA Kayıt Sistemi; etiket araca yapıştırılır (Md.11) | İHATTYS (Basit İHA hariç herkes) (Md.11, Md.21) |
| Teknik | İHA1: çakar lamba, veri bağı kaybında acil iniş, otomatik uçuş kaydı (Md.7) | Uzaktan tanımlama ve coğrafi sınırlama (Basit İHA hariç) (Md.23) |
| Yaptırım | 2920 sayılı Kanun ve SHY-İPC hükümleri (Md.26, Md.27) | Lisans 1 ay – 2 yıl askı; ağır ihmal veya kasıtta iptal (Md.25) |
Çözümlü örnekler
| Uçuş | Sonuç | Neden? |
|---|---|---|
| Yeşil bölgedeki parkta hobi uçuşu: 90 m yükseklik, 250 m uzaklık, insanlara 80 m, gündüz, görüş 10 km. | Uçabilirsin | Yeşil bölge, 400 ft (120 m) altı, 500 m içinde, görüş hattında, gündüz, 2 km üstü görüş ve 50 m mesafe şartlarının hepsi sağlanıyor. |
| Havalimanı pistine 3 NM mesafedeki tarlada 30 m yükseklikte hobi uçuşu. | Uçamazsın | Pist kenarından 5 NM içi irtifadan bağımsız kırmızı bölgedir; hobi uçuşları yeşil bölge dışında yapılamaz (Md.18/1-a, Md.19/5). |
| Aynı yerde sigortası ve yetkili eğitimi olan ticari pilot. | İzin gerekir | Ticari uçuş kırmızı bölgede risk analizi ve SHGM izniyle yapılabilir; başvuru en az 10 iş günü önce (Md.17, Md.18/1). |
Senaryo modunda bu tür 8 durumla karşılaşırsın; her birinde "Uç", "İzinle uç" ya da "Uçma" kararını verirsin, ardından madde madde gerekçe gelir. Ayrıntılı rehberler: drone ehliyeti nasıl alınır, yeni İHA talimatı, drone uçuş kuralları özeti.
Bir drone uçuşunun kurallara uygunluğu nasıl kontrol edilir?
- Kaydını kontrol et. Pilot ve araç SHGM İHA kayıt sistemine (yeni talimatta İHATTYS) kayıtlı, etiket araçta olmalı.
- Bölgeyi belirle. Uçacağın yer yeşil (serbest) bölge mi, havalimanı veya askeri alan gibi kırmızı bölgeye mi giriyor? Yeni talimatta İHATTYS haritasına bak.
- Yükseklik ve mesafe. Yerden 120 m (400 ft) üzerine çıkma; görüş hattında kal, yatay mesafe eski kurallarda (2019) 500 m, yeni talimatta (P0/P1) 3000 m.
- Zaman ve hava. Şimdiki kurallarda uçuş gün doğumu ile gün batımı arasında, VMC ve en az 2 km görüşte yapılır.
- İnsanlar. İnsan ve yapılardan en az 50 m uzak dur; yeni talimatta kalabalık üzerinde uçuş yalnızca P2 kapsamındadır.
- Ticari ise. Eski kurallarda (2019) üçüncü şahıs sigortası ve yetkili kuruluştan eğitim gerekir; yeni talimatta P1 lisansı.
Sık sorulan sorular
Parkta drone uçurabilir miyim?
Park yeşil (serbest) bölgedeyse ve diğer şartlar sağlanıyorsa evet: gündüz, görüş hattında, 120 m altında, yatayda 500 m içinde ve insanlarla yapılardan en az 50 m uzakta. Park bir kırmızı bölgenin içindeyse hobi uçuşu yapılamaz.
Gece drone uçurulur mu?
Eski talimatta (2019) İHA0/İHA1 uçuşları gün doğumu ile gün batımı arasında yapılır. Yeni talimatta P0 yalnızca gündüz uçar, P1 uygun donanımla gece uçabilir.
Havalimanına ne kadar yakın drone uçurabilirim?
En yakın pist kenarından 5 NM (yaklaşık 9 km) içi, irtifadan bağımsız olarak kırmızı bölgedir. Hobi uçuşu yapılamaz; ticari uçuş için risk analizi ve SHGM izni gerekir.
Drone'u kumandanın ekranından izlemek görüş hattı sayılır mı?
Hayır. Görüş hattı, optik veya elektronik yardımcı olmadan doğrudan görsel temastır; ekran, FPV gözlük ve dürbün sayılmaz.
Kaç metre yükseğe drone uçurabilirim?
Eski talimatta (2019) yerden en fazla 400 ft (120 m); daha yüksek uçuşlar kırmızı bölge sayılır. Yeni talimatta P0 ve P1 için de sınır 120 m'dir.
Bu simülasyonun sonucu resmî izin yerine geçer mi?
Hayır. Eğitim amaçlıdır ve yalnızca listelenen maddeleri kontrol eder. Uçuştan önce resmî sistemden güncel bölge bilgisine ve NOTAM'lara bakmalısın.
Kaynaklar
- SHGM, İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA), Rev.3, 05.07.2019
- SHGM, İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA), duyuru 30.07.2026