Variometre
Vertical Speed Indicator (VSI) / Rate of Climb and Descent Indicator (RCDI)
Türkçe: Dikey Hız Göstergesi
Variometre, uçağın her dakika kaç feet yükselmekte ya da alçalmakta olduğunu gösteren enstrümandır.
Variometre nedir?
Variometre (Dikey Hız Göstergesi - VSI), pitot-statik sistemin statik basınç hattından beslenen ve uçağın dikey hız değişimini ölçen bir göstergedir. Enstrüman, statik basınçtaki değişim oranını algılayarak feet/dakika (fpm) veya metre/saniye (m/s) cinsinden dikey hızı gösterir.
Variometre iki ana türde bulunur: mekanik (analog) ve elektrik (dijital). Mekanik variometreler, kapiler tüp ve elastik membran kullanarak basınç farkını gösterir ve tepkime süresi biraz daha yavaştır. Elektrik variometreler ise daha hızlı ve doğru ölçüm sağlar. Planör ve termal uçuşta variometre kritik bir araçtır; pilot termikleri bulup takip etmek için dikey hız bilgisini kullanır.
Variometrenin sıfır noktası (zero setting) önemlidir; uçak sabit irtifada uçarken gösterge sıfırı göstermelidir. Pozitif değerler yükseliş, negatif değerler alçalış anlamına gelir. Havacılıkta VSI ve variometre terimleri eş anlamlı kullanılır.
Örnek
Uçak sabit irtifada seyir halindeyken variometre hangi değeri göstermelidir?
Sabit irtifada uçarken dikey hız sıfır olmalıdır. Variometre 0 fpm göstermelidir. Göstermiyorsa enstrüman sıfır ayarı yapılması gerekir.
Variometre hakkında sık sorulan sorular
Variometre nasıl çalışır?
Variometre, pitot-statik sistemin statik basınç hattından beslenir ve statik basınçtaki değişim oranını algılayarak dikey hızı feet/dakika veya metre/saniye cinsinden gösterir. Pozitif değer yükselişi, negatif değer alçalışı gösterir.
Planörde variometre neden önemlidir?
Planör ve termal uçuşta variometre kritik bir araçtır; pilot dikey hız bilgisiyle termikleri bulup takip eder. Uçak sabit irtifada uçarken variometrenin sıfır göstermesi beklenir.
Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma
- FAA — Pilot's Handbook of Aeronautical Knowledge (FAA-H-8083-25C)
- SHGM — Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (mevzuat ve duyurular)
- FAA — Instrument Flying Handbook (FAA-H-8083-15B, PDF)
Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.
Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]