SORA

Specific Operations Risk Assessment

Türkçe: Özel Operasyon Risk Değerlendirmesi

KISACA

SORA, EASA özel kategorideki İHA operasyonlarının riskini değerlendirmek için JARUS'un geliştirdiği yöntemdir; nihai risk sınıfını (SAIL) ve gerekli önlemleri belirler.

SORA nedir?

SORA (Specific Operations Risk Assessment), Avrupa'da İHA (drone) operasyonlarını risk temelli değerlendirmek için kullanılan yapılandırılmış bir yöntemdir. Yöntem, JARUS (Joint Authorities for Rulemaking on Unmanned Systems) tarafından geliştirilmiş ve EASA'nın İHA düzenlemesi (Uygulama Yönetmeliği (EU) 2019/947 ile ilgili AMC/GM metinleri) içinde yer almıştır. SORA, açık kategori sınırlarının dışında kalan ve özel kategoride yetkilendirme gerektiren operasyonlarda kullanılır.

Yöntem birkaç adımdan oluşur. Önce operasyonun içsel GRC (intrinsic Ground Risk Class) değeri, İHA'nın boyutu, hızı ve operasyon alanındaki insan yoğunluğuna göre belirlenir. Ardından alınan önlemlerle (örneğin paraşüt, kontrollü alan, düşük hız modu) nihai GRC (final GRC) düşürülür. Hava sahası tarafında ise ARC (Air Risk Class) ile çarpışma riski değerlendirilir. Nihai GRC ve ARC birlikte SAIL (Specific Assurance and Integrity Level) seviyesini verir; SAIL I'den SAIL VI'ya kadar artan seviyeler, uygulanması gereken Operasyonel Güvenlik Hedeflerini (OSO) ve güvenilirlik beklentisini belirler.

Pilot ve operatör için SORA'nın önemi, operasyon öncesi riskin yazılı ve izlenebilir biçimde ortaya konmasıdır. Yetkili otorite onayı, operasyon el kitabı ve kaçınma/mitigasyon planı bu değerlendirmeye dayanır. Avrupa dışında farklı yöntemler kullanılabilir: ABD'de (FAA) SORA kullanılmaz ve küçük İHA operasyonları 14 CFR Part 107 ile izinler (waiver) üzerinden yürür. Türkiye'de İHA operasyonlarına ilişkin güncel şartlar SHGM düzenlemelerinde ve ilgili AIP'de yayımlanır; uygulamada EASA yaklaşımıyla uyum esas alınmalıdır.

Karıştırılanlar

Açık KategoriÖzel Kategori (SORA)Sertifikalı Kategori
Operasyon başına onay gerekmez; sınıf ve kategori sınırları içinde uçulurRisk değerlendirmesi (SORA) ve yetkili otorite onayı gerekirTip sertifikası ve sertifikalı operatör gerekir
KENDİNİ DENE

SORA'da SAIL seviyesini belirleyen iki temel değer hangileridir?

SORA hakkında sık sorulan sorular

SORA ile açık kategori farkı nedir?

SORA, EASA özel kategoride operasyon öncesi yapılan risk değerlendirmesidir. Açık kategoride ise önceden tanımlanmış A1/A2/A3 sınır ve kurallarına uyulur, operasyon başına SORA ve yetkili onay gerekmez.

SORA nasıl çalışır?

SORA önce operasyonun içsel GRC değerini hesaplar, önlemlerle nihai GRC'yi düşürür, hava sahası riskini ARC ile belirler ve ikisinden SAIL seviyesini çıkarır.

Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma

Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.

Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]