Operatör Tescili
Operator Registration (UAS operator registration)
Türkçe: İHA operatörünün ulusal otoriteye kaydı
Operatör tescili, İHA operatörünün uçuştan önce ulusal havacılık otoritesine kayıt olmasını zorunlu kılan işlemdir. Kapsamı EASA ve FAA'da farklıdır.
Operatör Tescili nedir?
Operatör tescili, bir İHA'yı işleten kişi ya da kuruluşun (operatör) uçuş faaliyetine başlamadan önce ulusal havacılık otoritesinde kayıt altına alınmasıdır. Amaç, uçuşu yapan tarafın kimliğinin ve sorumluluğunun bilinmesi, hava sahası güvenliğinin ve üçüncü kişilerin korunmasıdır. Bu kayıt pilot lisansı ya da yetkisinden ayrı bir işlemdir: pilot belgesi kişiyi, operatör tescili ise işleten tarafı tanımlar.
Avrupa Birliği'nde (EASA) kayıt yükümlülüğü, Uygulama Tüzüğü (EU) 2019/947 ve Delegasyon Tüzüğü (EU) 2019/945 çerçevesinde belirlenir. Açık kategori uçuşlarında belirli ağırlık ve kamera koşullarında operatör kaydı istenir; özel kategoride ise operatör onay süreci uygulanır. Ayrıntılar ulusal otoritenin yayımladığı kurallarda ve AIP'de yer alır. ABD'de (FAA) ise 250 gramın üzerindeki İHA'nın sahibi kaydı 14 CFR Part 48 kapsamında FAA DroneZone üzerinden yapılır; pilot tarafında ise 14 CFR Part 107 uyarınca uzaktan pilot sertifikası aranır. Yani ABD'de sahip, operatör ve pilot kavramları EASA'daki gibi tek bir kayıtta birleşmez.
Türkiye'de (SHGM) İHA operatör kayıt ve tescil işlemleri SHGM'nin İHA mevzuatı ve ilgili talimatlarıyla yürütülür; güncel gereklilikler SHGM ve AIP'de yayımlanır. Pilot için önemi, kayıt olmadan yapılan uçuşların idari ve hukuki yaptırım riski taşımasıdır. Kayıt bilgilerinin ilgili belgelerde bulunması ve sorumluluk durumunun netleşmesi ulusal mevzuata göre istenir.
Karıştırılanlar
| Konu | EASA (AB) | FAA (ABD) |
|---|---|---|
| Kayıt zorunluluğu | Açık kategoride belirli İHA'lar (ağırlık ve kamera koşulu) için operatör kaydı | 250 g üzerindeki İHA sahipleri için sahip kaydı (14 CFR Part 48) |
| Pilot belgesi | Açık kategoride uzaktan pilot yeterliliği; özel kategoride senaryoya göre | 14 CFR Part 107 uzaktan pilot sertifikası |
| Uygulayıcı | Üye devletin ulusal otoritesi | FAA (FAA DroneZone üzerinden) |
ABD'de (FAA) 250 gramın üzerindeki bir İHA'nın sahibinin kaydı hangi düzenlemede yer alır?
FAA'da İHA sahibi kaydı 14 CFR Part 48 kapsamında yapılır; Part 107 ise uzaktan pilot sertifikasını düzenler.
Operatör Tescili hakkında sık sorulan sorular
Operatör tescili ile uzaktan pilot sertifikası arasındaki fark nedir?
Operatör tescili, İHA'yı işleten kişi ya da kuruluşun ulusal otoriteye kaydıdır; uzaktan pilot sertifikası ise uçuşu yöneten kişinin yeterlilik belgesidir. ABD'de (FAA) bu iki belge Part 48 ve Part 107 ile ayrı düzenlenir.
EASA'da İHA operatör kaydı ne zaman zorunludur?
EASA'da operatör tescili, açık kategori uçuşlarında belirli ağırlık ve kamera koşullarına bağlı olarak istenir; ayrıntılar ulusal otoritenin kurallarında ve AIP'de yer alır.
Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma
- SHGM — İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA, 30.07.2026)
- SHGM İHA Takip (İHATTYS / İHA kayıt)
- SHGM — Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (mevzuat ve duyurular)
Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.
Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]