Kabotaj
Cabotage
Türkçe: İç hat taşıma hakkı (kabotaj hakkı)
Kabotaj (cabotage), yabancı bir hava yolu işletmecisinin bir ülke içindeki iki nokta arasında yolcu, kargo veya posta taşımasıdır. Çoğu ülke bu hakkı kendi taşıyıcılarına ayırır.
Kabotaj nedir?
Kabotaj, bir ülkenin topraklarında yerleşik olmayan (yabancı) bir hava yolu işletmecisinin, aynı ülke içindeki iki nokta arasında ücret karşılığı yolcu, kargo veya posta taşımasıdır. Terim denizcilikten gelir; kıyı boyunca yapılan ticari taşımacılığı anlatır. Havacılıkta bu hak, ülkenin hava sahasına ve iç hat ağına erişimin kontrolü anlamına gelir.
ICAO standardı: Chicago Sözleşmesi (1944) madde 7 uyarınca her devlet, yabancı uçakların kendi topraklarında iki nokta arasında ücret karşılığı taşıma yapmasını reddetme hakkına sahiptir. Bu hak çok taraflı olarak verilmemiştir; ülkeler bunu ikili anlaşmalarla düzenler. Bu temel ilke ICAO standardı olarak EASA, FAA ve SHGM'de aynı şekilde geçerlidir. Uygulamada ise farklar vardır. AB'de (EASA alanında) ekonomik düzenleme, 1008/2008 sayılı AB Tüzüğü ile yapılır ve AB taşıyıcıları üye devletler arasında serbesttir; AB içinde kabotaj hakkı Topluluk taşıyıcılarına tanınmıştır, üçüncü ülke taşıyıcılarına tanınmamıştır. ABD'de (FAA ve DOT düzenlemeleri) iç hat taşıması, ABD'de kurulu ve çoğunluğu ABD vatandaşlarına ait taşıyıcılara ayrılmıştır. Türkiye'de (SHGM) iç hat taşımacılığı esas olarak Türk işletmecilere ayrılmıştır; ayrıntılar ilgili mevzuatta ve Türkiye AIP'sinde yayımlanır.
Pilot açısından kabotaj, hangi taşıyıcının hangi rotada yolcu alıp indirebileceğini, dolayısıyla sefer yetkisini ve operasyonun hukuki çerçevesini belirler. Kabotaj, beşinci ve yedinci hürriyet hakları ile karıştırılmamalıdır; bu hakların hepsi ayrı kavramlardır ve ikili hava hizmetleri anlaşmalarıyla tanımlanır.
Örnek
Karıştırılanlar
| Kavram | Taşıma Yeri | Yasal Dayanak |
|---|---|---|
| Kabotaj | Aynı ülke içindeki iki nokta | Ülkenin izni; Chicago Sözleşmesi madde 7 |
| Beşinci hürriyet | Yabancı bir ülkeden başka bir yabancı ülkeye, kendi ülkesi üzerinden ara durakla | İkili hava hizmetleri anlaşması |
| Yedinci hürriyet | Kendi ülkesine uğramadan iki yabancı ülke arasında | İkili hava hizmetleri anlaşması |
Yabancı bir hava yolu işletmecisinin bir ülke içindeki iki nokta arasında yolcu taşıması hangi kavramla ifade edilir?
Kabotaj, yabancı taşıyıcının aynı ülke içindeki iki nokta arasında ücret karşılığı taşımasıdır ve Chicago Sözleşmesi madde 7 uyarınca ülke izni gerektirir.
Kabotaj hakkında sık sorulan sorular
Kabotaj ile beşinci hürriyet farkı nedir?
Kabotaj, yabancı bir taşıyıcının aynı ülke içindeki iki nokta arasında yolcu veya kargo taşımasıdır. Beşinci hürriyet ise yabancı bir uçağın kendi ülkesinden başka bir ülkeye giden seferde ara durakta yolcu alıp indirmesidir ve ikili anlaşmayla verilir.
Avrupa Birliği'nde kabotaj serbest mi?
AB içinde kabotaj hakkı, 1008/2008 sayılı AB Tüzüğü uyarınca AB taşıyıcılarına tanınmıştır. Bu hak üçüncü ülke taşıyıcılarına tanınmamıştır; ayrıca ABD ve Türkiye'de iç hat taşıması ulusal düzenlemelerle sınırlıdır.
Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma
- EASA Easy Access Rules — Standardised European Rules of the Air (SERA)
- ICAO Annex 2 — Rules of the Air
- SHGM — Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (mevzuat ve duyurular)
- AIP Türkiye — DHMİ Havacılık Bilgi Yayını
- FAA — Aeronautical Information Manual (AIM)
Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.
Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]