Antisiklon
Anticyclone (High Pressure System)
Türkçe: Yüksek basınç sistemi
Antisiklon, merkezindeki basıncın çevresinden yüksek olduğu, kapalı izobarlarla çevrili ve genellikle açık, sakin hava getiren atmosferik sistemdir.
Antisiklon nedir?
Antisiklon (anticyclone), merkezindeki basıncın çevresindeki basınçtan yüksek olduğu, kapalı izobarlarla çevrili atmosferik sistemdir. Kuzey yarımkürede hava akımı merkezden dışa doğru saat yönünde, güney yarımkürede saat yönünün tersine döner. Bu dönüş, Coriolis etkisi ile basınç gradyanının birleşiminden doğar.
Antisiklonun merkezinde hava yavaş yavaş alçalır (subsidence). Alçalan hava adyabatik olarak ısınır ve bağıl nemi düşer; bu nedenle bulut oluşumu sınırlıdır ve hava genellikle açık, sakin ve kararlıdır. Gece açık gökyüzü ve rüzgârsız koşullarda yer yüzeyi hızla soğuyarak radyasyon sisi oluşturabilir; sabah görüş mesafesi düşebilir.
Pilot için önemi: Yüksek basınç bölgesinde QNH değerleri genel uygulamada yüksek olur. ABD'de (FAA) altimetre ayarı inHg cinsinden okunur; Türkiye, EASA ve ICAO'da hPa kullanılır. Açık hava nedeniyle VFR koşullar yaygındır, ancak sabah sisi ve düşük inversiyon olan alanlarda dikkatli olunmalıdır. Sistemin tanımı ve meteorolojik ölçütleri ICAO Doc 8896 (Manual of Aeronautical Meteorology) kapsamındadır; güncel değerler METAR ve TAF ile birlikte değerlendirilmelidir.
Örnek
Karıştırılanlar
| Özellik | Antisiklon | Siklon (Alçak Basınç) |
|---|---|---|
| Merkez basınç | Yüksek | Düşük |
| Kuzey yarımküre dönüşü | Saat yönünde | Saat yönünün tersine |
| Hava hareketi merkezde | Alçalma (subsidence) | Yükselme |
| Tipik hava | Açık, sakin, kararlı | Bulutlu, yağışlı |
Kuzey yarımkürede bir antisiklon içinde hava akımı hangi yönde döner?
Kuzey yarımkürede antisiklon merkezinden dışa doğru saat yönünde döner; güney yarımkürede ise saat yönünün tersine döner. Bu, Coriolis etkisinin sonucudur.
Antisiklon hakkında sık sorulan sorular
Antisiklon ile siklon farkı nedir?
Antisiklon, merkezinde basıncın çevresinden yüksek olduğu sistemdir ve kuzey yarımkürede hava saat yönünde döner. Siklon ise merkezinde alçak basınç bulunan ve saat yönünün tersine dönen sistemdir; genellikle bulut ve yağış getirir.
Antisiklon altında radyasyon sisi neden oluşur?
Antisiklon gece açık gökyüzü ve rüzgârsız koşullar getirdiğinde yer yüzeyi hızla soğur ve radyasyon sisi oluşabilir. Bu durum, antisiklonun sakin ve kararlı hava özelliğinin doğrudan sonucudur.
Resmi Kaynaklar ve İleri Okuma
- ICAO Annex 3 — Meteorological Service for International Air Navigation
- NOAA Aviation Weather Center (METAR, TAF, SIGMET)
- FAA — Pilot's Handbook of Aeronautical Knowledge (FAA-H-8083-25C)
- EASA Easy Access Rules — Standardised European Rules of the Air (SERA)
- AIP Türkiye — DHMİ Havacılık Bilgi Yayını
Bu yazı eğitim amaçlıdır; uçuşta güncel resmi yayınlar (AIP, NOTAM, uçağın POH/AFM'i) esas alınır.
Son güncelleme: · Hata bildirimi: [email protected]